Euskaraldia: 11 egun euskaraz ariketa sozialean parte hartzeko izen-emate epea zabalik dago. Irailaren 20tik aurrera euskara praktikan jarri nahi duten herritarrek izena eman ahalko dute parte hartzeko hizkuntza ohiturak astintzea helburu duen ariketa sozialean. Horretarako, euskaraldia.eus, webgune hau, baliatu ahalko dute. Bertan, izen-emate formularioa dago; parte hartzeko  belarriprest eta ahobizi rolen artean erabaki beharko dute. Horretarako webgunean bertan topatuko dute erabakia hartzen lagungarria izango zaien informazioa.

Hala, Euskaraldiaren pausu berri hau aurkezteko irekiera ekitaldia antolatu da Iruñeko Zentral antzokian. Edurne Azkarate eta Urko Aristik gidatu duten ekitaldiak herritarren parte hartzea izan du ardatz; bertan egon dira, besteak beste: La Basu (Euskal Herriko hamaikakoa eta kantuaren egileetako bat), Itziar Luri eta Jon Bujanda (Iruñeako Euskaraldia), Oier Sanjurjo (Osasunako jokalaria eta Nafarroako hamaikako kidea) eta Nerea Egozkue (modeloa eta Nafarroako hamaikako kidea).

 Izen-ematea noiz eta nola

Gaur hasi eta azaroren 23ra bitarte, Euskaraldian parte hartu nahi duten guztiek eman beharko dute izena webgune orokorrean zein herriz herri jarriko diren postu eta lekuetan.

izenematea.euskaraldia.eus webgunean zuzenean beraien datuak utzi ahal izango dituzte herritarrek; gero, azaroaren hasieran, aukeratutako roleko txapa jasotzeko herrietan.

Herriz herri ere izen-emateko postuak jarriko dituzte, eskuorrien bitartez edo ordenagailuetan herritarrek izena eman dezaten.

Eta entitate sustatzaileek ere egingo dute parte hartuko dutenen izenak biltzeko lanketa euren lantegietan bertan.

Euskaraldiko kantua

Aurrerantzean Euskaraldiak doinu propioa izango du. Euskaraldiko kanta aurkeztu eta entzun da lehen aldiz ekitaldian. Las Tea Party, La Basuk eta Ines Osinagak ondutako kantak Maddalen Arzallus bertsolariaren kolaborazioa izan du.

Musikaren lau ardatz ezberdinetan hazi diren ibilbide luzeko lau sortzaileek egindako lanaren fruitua da abestia. Lau ardatz ditu abestiak: bertsotik, soinu tradizionaletik, Rap-etik eta elektronikaren baliabide digitaletatik edaten du. Anitza hasiera-hasieratik: lau sortzaileak eremu sozilinguistiko ezberdinetatik sortutakoak dira eta harreman ezberdina izan dute euskararekin baita ere.

o Doinua: Ines Osinaga eta Las Tea Party

o Letra: La Basu eta Maialen Arzallus

Hemen deskargatu dezakezue kantua

Hemendik aurrera

Gaurtik aurrera, Euskal Herri osoko belarriprest eta ahobiziek izena eman dezaten, milaka postu eta informazio gune jarriko dituzte Euskal Herriko ehunka herrietan. Izen-ematearen inguruan informazioa emateaz gain, prestakuntza saioak ere eskainiko dituzte 11 egun horietan zehar nola jokatu jakiteko.

Herrietako ekimenez gain, Euskal Herri osoko batzordekideei zuzendutako prestakuntza saioak eskainiko ditu Euskaraldiak. Urriaren 3an Bilbon bilduko dira prestatzaile izango direnek formazioa jasotzeko; eta urriaren 6an Burlatan izango da hitzordua bertsua egiteko.

Ikerketa

Euskaraldia burutzearekin batera, ariketaren inguruko ikerketa egingo da. Bertan, hizkuntza ohiturak aldatzeko prozesuak aztertuko dira, batetik; eta ekimenaren eragina nolakoa eta zenbatekoa den ezagutu nahi da, bestetik.

Ikerketa ahalik eta zabalena izateko, Euskaraldian izena emango duten guztiek galdeketa bat jasoko dute e-postaz ekimena hasi baino hilabete lehenago. Garrantzi handikoa da ahalik eta herritar gehienek galdeketa horri erantzutea, horrek ahalbideratuko baitu, behin ekimena bukatuta, ondorio kualitatiboak eta kuantitatiboak eskuratu ahal izatea: ekimenaren arrakasta eta eragina neurtzea eta sortu diren bizipen eta inpresioak biltzea.

Jakina den moduan, Soziolinguistika Klusterrak egingo du Euskaraldiaren ikerketa lana. Bertan, hizkuntza ohiturak aldatzeko prozesuak aztertuko dira, batetik; eta ekimenaren eragina nolakoa eta zenbatekoa den ezagutu nahi da, bestetik.

Ikerketa hau Euskal Herri mailakoa izango da eta Euskaraldian parte hartzeko izena eman duten norbanako guztiak kontuan hartuko dira azterketan. Hori horrela, garrantzi handikoa da ekimenean partaide izango diren guztiek jasoko dituzten inkestak betetzea; horrek ahalbideratuko baitu, behin ekimena bukatuta, ondorio kualitatiboak eta kuantitatiboak eskuratu ahal izatea: ekimenaren arrakasta eta eragina neurtzekoa eta sortu diren bizipen eta inpresioak biltzea.

Hau guztia ahalbideratzeko hiru galdetegi bidaliko zaizkie izen-emaileei: ekimena hasi aurretik lehena (partaide guztiei); ekimena amaitu bezain laster bigarrena; eta ekimena bukatu eta hiru hilabetera azkenekoa (informazio gehiago hemen). Garrantzitsua da, beraz, bidaltzen dituzten galdetegiak erantzuten joatea, erantzun ahala bidaliko baitituzte gainerako galdetegiak; eta horrek ahalbideratuko du ikerketa arrakastatsua izatea.

 Ikerketaren herri mailako txostenak

Euskal Herri mailako ikerketa horretaz gain, herri bakoitzeko datuak eskuratzeko aukera ere eskainiko du Soziolinguistika Klusterrak, hala eskatzen duten herrientzat. Bertan azalduko zaizkie: hizkuntzen erabilera parte hartze motaren, adinaren, generoaren eta gaitasunaren arabera; motibazioaren bilakaera; hizkuntza jokaeren bilakaera ekimenean zehar; eta ahobizi eta belarriprest-en arteko harremanak. Gainera, txosten arrunta edo bereziaren artean hautatu ahal izango dute eskatzaileek.

Dena den, garrantzitsua da jakinaraztea, ikerketa honek darabilen metodologia dela medio, herri guztietako txostena egin ahal izango denik ezin dela hasieratik bermatu. Horrenbestez, txostena jaso nahi duten herriek eskaera egin beharko dute irailaren 30a baino lehen.

Ikerketaren inguruko informazio gehiago jasotzeko idatzi edo deitu: ikerketa@euskaraldia.eus edo 943 592556 telefonoan (Klusterra).

Bilbo, Donostia, Gasteiz eta Iruñeko alkateek Euskaraldia: 11 Egun Euskaraz ekimenaren aldeko beren hiriburuen atxikimendua agertu dute eta, era berean, haien apustua nabarmendu dute hiriburuak protagonista izan daitezen euskararen erabilera sustatzeko bidean. Donostiako Miramar Jauregian izandako ekitaldi batean, Juan Mari Aburtok, Eneko Goiak, Gorka Urtaranek eta Joseba Asironek azpimarratu dute Euskaraldia lagungarria izango dela hiriburuek erabilera sustatzeko eta hiztunak aktibatzeko egiten duten lana irmotzeko. “Hiriburuek, euskararen lurraldeetako hirigune nagusiek, gune eroso eta abegikorrak izan behar dute euskararen erabilera bultzatzeko bidean. Euskaraldia ekimena oso lagungarria izango da norabide horretan”, adierazi dute.

Euskaraldia abian jartzeko bost hilabete baino zertxobait gehiago falta denean, alkateek azpimarratu nahi izan dute hiriburuen garrantzia euskara sustatzeko bide horretan, “daukaten garrantziagatik eta lurralde osoan duten eraginagatik”. Haiekin batera izan dira gaurko aurkezpenean Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburua, Miren Dobaran Hizkuntza Politikako sailburuordea eta Elena Laka Euskaltzaleen Topaguneko presidentea. Ekitaldia Arrate Illarok, Euskaraldiko koordinatzaileak, gidatu du, eta ingurune handien Euskaraldiaren aldeko apustua txalotu du.

“Euskararen erabileran urratsak eman nahi baditugu ezinbestekoa da hiriak praktika berrietarako eremu eroso bilakatzea. Izan ere, Euskal Herriko populazio gehiena hirietan bizi da edo hirietara mugitzen da. Hortaz, eguneroko ohiko harremanak zein harreman berriak hirietan gertatzen dira. Gaur esan dezakegu 10.000 biztanletik gorako udalerri guztiek egingo dutela bat Euskaraldiarekin, horietan guztietan daude Euskaraldia antolatzeko lan-taldeak”, adierazi du Illarok.

‘Euskararen hiria’

Eneko Goia Donostiako alkateak nabarmendu du “errealitate sendoa” duela euskarak Gipuzkoako hiriburuan, nahiz eta erabilerari dagokienez oraindik ere pauso berriak eman behar diren: “Donostia Euskararen Hiria da. Aspaldi eman zitzaion izendapen hori, eta orain berresteko moduan gaude. Gainera, indarrez azpimarratu nahi dugu. Ezagueraz ari garela, errealitate sendoa daukagu; alabaina, erabileran dago gure erronka. Donostiako kaleetan euskarak badu lekua, baina beste esparru, leku eta eremu guztietara hurbiltzea da gure erronka: lantokira, jolas-parkera, gazteen lokaletara, kirolera… Bizitzaren harreman-sare guztietara, alegia”.

Ikuspegi horretatik, alkate donostiarrak Euskaraldiak egingo duen ekarpena azpimarratu du: “11 egun euskaraz. 11 zenbakia, gure hizkuntzan, ez da 10 + 1 bakarrik. Zenbaki mugagabe bat ere bada, asko, ugari adierazi nahi duena. Hori da gure helburua. 10 + 1etik abiatu eta 11 mugagabera heltzea. Gora Euskaraldia!”.

Hiriak, ezinbesteko

Juan Mari Aburto alkateak azpimarratu du Bilbok euskararen alde egin duen apustua, bai eta hirigune nagusien garrantzia ere. “Hiriak funtsezko espazioak gara euskararen erabilera sustatzeko eta hiztunak aktibatzeko. Horregatik, Euskara Sustatzeko Ekintza Planean buru-belarri ari gara lanean Bilboko Udalean. Eta hiru helburu estrategiko hauek ditugu: euskararen transmisioa, erabilera soziala eta hizkuntzaren kalitatea”, adierazi du.

Alkateak, halaber, nabarmendu du hiria “gero eta leku egokiagoa” izango dela euskara erabiltzeko: “Bilbo eta euskara lotu-loturik daude. Neure konpromisoa agertu gura dut hemen, herritar guztiekiko konpromisoa, Bilbo euskara erabiltzeko gero eta leku egokiagoa izan dadin… Eta Euskaraldia, ildo horretatik, konpromiso argia da”.

Bilakaera Gasteizen

Gorka Urtaranek, bestalde, azaldu du Gasteizek lan egiten duela “herritar bakoitza Arabako hiriburuan bere hizkuntzan bizi ahal izateko; Udalak hizkuntzaren erabilera eremu pertsonalean, sozialean eta ofizialean sustatzen du”. Alkateak Gasteizen euskarak izan duen bilakaera ere azpimarratu du. 1981ean euskaldunen ehunekoa hirian % 3koa zen, eta ‘ia euskaldunena’ (hiztun pasiboak) % 11koa. Eustaten azken datuen arabera, 2016an ehuneko horiek % 27ra eta % 20ra igo ziren, hurrenez hurren. Denbora-tarte horretan euskaldunak eta ‘ia-euskaldunak’ 26.000tik 110.000ra igo dira. “Datua ikusgarria da”, adierazi du Gorka Urtaranek. 20-24 urtekoen artean, erdiak euskaldunak dira; 15 urtetik 19 urtera artekoen artean, aldiz, lautik hiru dira euskaldunak.

Aipatu duenez, “Gasteizen erronka, une hauetan, kalean erabiltzea da”. Kaleko azken neurketen arabera, elkarrizketen % 3,7tan erabiltzen da euskara. Gainera, bilakaera etengabea da; izan ere, 1993an datu hori 2,5ekoa zen. “Gure ahaleginak une hauetan bideratzen dira gure kaleetan euskara gehiago erabiltzera. Eta, alde horretatik, Euskaraldia bezalako ekimenak alferrik galdu ezin diren aukerak dira. Espero dut Euskadiko hiriburua ‘ahobiziz’ eta ‘belarriprestez’ beteta egotea”, azpimarratu du Gorka Urtaranek.

Gune erosoak sortuz

Azkenik, Iruñeko alkate Joseba Asironek azpimarratu du hirian egiten ari diren lana euskaraz hitz egitea aldats behera izan dadin, gero eta arnasgune gehiago egon daitezen eta horrek erabilera ahalbidetu dezan: “Hiriburuak ezinbesteko protagonista dira euskararen erabileraren sustapenean, eta horregatik Iruñeak ere euskararen erabilerarako gune eroso eta abegikorra izateko konpromisoa irmoa adierazi nahi du”. Alkateak nabarmendu du historikoki Iruñeak euskararen historian izan duen “garrantzia” eta itxaropentsu hitz egin du etorkizunaz.

“Euskara Iruñearen parte izan da bere sorreratik, eta XXI. mendeak itxaropentsu begiratzen dio euskararen etorkizunari Iruñean. Nafar erakundeek euskara babesteko eta haren erabilera sustatzeko apustua egin dute, eta Iruñeko Udalak hiriaren bi hizkuntza ofizialen elkarbizitza osasuntsua bermatzeko eta euskararentzako gune erosoak ahalbidetzeko neurriak hartzen ari da. Euskaraldia ekimen lagungarria izango da bide luze eta emankor horretan”, amaitu du.

350 udal, momentuz

Bestalde, Arrate Illarok adierazi du momentu honetan 350 udalerrik egin dutela bat Euskaraldiarekin. Bilbo, Donostia, Gasteiz eta Iruñearekin batera, Euskaraldian izango dira Iparraldeko hiriburuak ere: Baiona, Donibane Garazi eta Maule. Orobat, Euskal Herri osoko 10.000 biztanletik gorako udalerri guztietan Euskaraldia antolatzeko lan-taldeak daude.

Azaroaren 23tik abenduaren 3ra arte izango da abian Euskaraldia Euskal Herri osoko ehunka udalerritan. Ekimen honen helburua da hizkuntza ohituretan eragitea euskararen erabilera eta hiztunen aktibazioa bultzatzeko. Funtsean, Euskaraldiaren xedea da 11 egunez euskara era aktiboagoan erabiltzea ariketa horrek 12. egunetik aurrera eragina izan dezan. Proiektuaren oinarrian azken urteotan hainbat herritan izandako aktibazio esperientzia arrakastatsuak daude.

Itxura guztien arabera, 2018 urtea garrantzitsua izango da euskararen normalizazioaren esparruan. Datorren urteko azaroaren 23tik abenduaren 3ra, Topagunearen eta Eusko Jaurlaritzaren eskutik, “11 egun euskaraz” ekimena jarriko da martxan Euskal Herri osoan. Tamaina horretako egitasmoak aurre-lan luzea behar du, eta jada hasiak dira horretan: ostegun honetan (azaroak 23), Gasteizko Oihaneder Euskararen Etxeko ur-biltegian, 19:00etan, ekimenaren aurkezpena egingo du Kike Amonarriz soziolinguista, umorista eta telebista-aurkezleak.

Beraz, datorren urteko ekimenaren berri izan nahi duenak, bertan du hitzordua. Halere, badakigu ekimen hau ez  dela zerotik hasi, eta aurretik, hainbat herri, udalerri eta eskualdetan jarri dituztela aktibazio-ekimenak martxan.  Eta hemendik aurrera ere, ekimenak funtzionatzen badu, tokian tokiko eragileei esker izango dela. Horrekin lotuta, Amonarrizekin batera, Zuiako eta Mendialdeko eragileak ere izango ditugu Oihanederren ostegunean.

Aurkezpena ez da bakarra izango, hala ere. Arabako Foru Aldundiarekin elkarlanean, Topaguneko kideak herriz herri ibiliko dira urte amaiera honetan, ekimenaren berri eman eta leku horietan martxan jartzeko lehenengo bultzadatxoa emateko. Hona hemen orain arte baieztatuta dauden datak:

Azaroaren 21ean, 19:00etan: TREBIÑUko udaletxean Abenduaren 2an, 10:30etik aurrera (Gorbeialdeko euskaltzaleen topaketaren barruan): URKABUSTAIZko kultur etxean Abenduaren 3an, 13.00ean: DULANTZIko kultur etxean Abenduaren 14an, 19:30ean: LEGUTIOko kultur etxean

Horiez gain, Arabako Errioxan, Añanan eta Mendialdean ere egongo dira aurkezpenak. Adi datei, beraz!

Euskaraldia: 11 egun euskaraz ekimenaren Euskal Herriko lehen hamaikakoa aurkeztu da. Ekimenera batu eta berauen enbaxadore izango diren lehen hamaika lagunen taldea Bilbon egindako aurkezpenean agertu da lehenengoz. Euskal Herriko lurralde ezberdinetako ordezkariek osatu dute lehen hamaikako hau eta agerraldia baliatu dute  azaroaren 23tik abenduaren 3ra egingo den ariketa sozialean parte hartzeko deia egiteko. Ondoko lagunek osatzen dute Euskaraldiaren lehen hamaikakoa.

Euskaraldia11 egun euskarazhamaikakoa hamaikakoa

Dani Alvarez, kazetariaMikel Arrasate, Atarrabiako Karrikaluze elkarteko kideaLa Basu, musikariaPedro Miguel Etxenike, fisikan doktoreaZuriñe Gil, Geu Gasteiz elkarteko kideaAretz Igiñiz, errugbilariaCris Lizarraga musikariaToti Martinez de Lezea, idazleaEneko Sagardoy, aktoreaAlex Txikon, mendizaleaArianne Unamuno, Soraluzeko Pil-pilean elkarteko kidea

Hamaikakoa, hamaika laguneko taldea da modu pertsonalean eta borondatez Euskaraldia: 11 egun euskaraz ekimenean parte hartzea erabaki dutenak belarriprest eta ahobizi rolen bitartez. Euskal Herriko hamaikakoa osatzen duten kideek euskararen aktibazioa sustatzeko babes urratsa ematea erabaki dute. Ekimenaren enbaxadore izango dira, eta herritarren izen ematea aktibatzeko lehen deia egin dute. Ekimenaren berri emango diete inguruko kideei gainera. Izan ere, ekimenean parte hartu nahi duten pertsonek ere ahobizi eta belarriprest rolen bitartez euren hamaikako propioak osatu beharko dituzte. Hau da euskarazko harremanak izan eta inertziak astintzeko Euskaraldiak proposatzen duen formula.

Hamaikakoak

Hurrengo aste eta hilabeteetan hamaikako gehiago aurkeztuko dira, herriz herri. Izan ere, lekuan-lekuan Euskaraldiaren talde eragileak lanean hasita daude eta herriko euskaldunen artean zabaltzen ari dira aurtengo udazkenean egingo den ariketaren berri. Herriko ahobizi eta belarriprestekin osatuko dira hurrengo hamaikakoak, beraz.

Euskaraldia puntuz puntu. Aurtengo puntuari erantzunak eta datorrenari galderak. Horixe da Udaltop Udaletako Euskara Zerbitzuen Topaketak hamargarren ediziorako aukeratu duen izenburua. Eta izenburuak berak iradokitzen duen moduan, Euskaraldia izango da oinarri nagusia. Horrela iragarri dute gaur goizean komunikabideen aurrean Lasarte-Oriako Udalak, Gipuzkoako Foru Aldundiak, Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikako Sailburuordetzak eta Euskaltzaleen Topaguneak egitaraua aurkeztearekin bat.

Bederatzigarren edizioan hasitako bideari jarraipena emango zaio beraz. “Ate joka ditugun erronkez hausnartzeko eta etorkizun hurbileko estrategiak zirriborratzeko baliatu nahi dugu aurtengoa. Azaroan abian jarriko dugun ekimena izango da arreta-gune nagusia, eta horri lotutako hainbat gai izango ditugu mahai gainean”, aurreratu du Estitxu Alkorta Eusko Jaurlaritzako Euskara Sustatzeko zuzendariak. “Iazko Udaltop –jarraitu du– funtsezkoa izan zen denon artean lantzen ari garen Euskaraldiaren proiektua gorpuzteko, aurtengoa aurrekoa bezain baliagarria izango dela sinetsita gaude”.

Bide horretan, “salto kualitatibo” bat emango dela nabarmendu du Jon Antxordoki Lasarte-Oriako Euskara Batzordeko lehendakariak. “Aurreko edizio gehienetan Udaltopen helburuak izan dira esperientziak trukatzea eta hausnarketa sustatzea. Azkeneko bi urteotan esperientziak elkarrekin abiatzea izaten ari da helburua”.

Elkarlanaren adierazgarri, instituzio eta erakunde ezberdinen arteko lankidetza izaten ari da. Horrela ulertzen da hamargarren edizioaren prestaketa lanean Euskaltzaleen Topagunea gehitu izana. “Euskara Euskal Herri osoan egunero normal erabili ahal izatera iristeko, ezinbestekoa da herritarrek, gizarteak eta erakunde publiko eta pribatuek batera ekin dezatela”, adierazi du Elena Laka Euskaltzaleen Topaguneko lehendakariak. “Guztien arteko lankidetza nahitaezkoa da, horrela ari da abiatzen Euskaraldia egitasmoa. Elkarrekin ekitearen ondorio garrantzitsuetako bat da Euskaraldiak sekulako ilusioa sortu duela herritarrengan, eta ilusio hori bihurtu behar dugu euskaldun guztiak aktibatzeko motore”, erantsi du.

Bere parte hatzea amaitu aurretik, Udaltop honetan parte hartzeko gonbita luzatu du “erakunde eta herri ekimenak elkarrekin lanean segi dezan, bideak hortik behar duela” erabat sinisten duelako Elena Lakak ordezkatzen duen euskaltzaleen mugimenduak.

Egitarau oparoa

Guztien artean bi eguneko egitarau oparoa osatu dute. Ostegunean, maiatzaren 17an, 2018ko Euskaraldiaren gainean dauden berrikuntzak, esperientziak eta ikerketak aztertuko dira. Ostiralean, maiatzaren 18an, berriz, datorren urteko Euskaraldiaren lehenengo harria jarriko da. Eusko Jaurlaritzak eta Topaguneak oinarrizko proposamen bat aurkeztuko dute eta bertaratu guztien ekarpenak jasotzeko baliatuko da ostiral goiza.

Guztira, bederatzi ponentzia, proposamen berri baten aurkezpena, proposamenari ekarpenak egiteko saioa, ekarpen lanaren ondorioak eta amaiera ekitaldia jasotzen ditu aurtengo egitarauak, Eta hamargarren edizioari lotutako sorpresaren bat edo beste. Sorpresa izanik, ez dute pista gehiagorik eman nahi izan, bai ordea, momentua. “Ostegun arratsaldeak izango du lanetik bezala ospakizunetik”, aurreratu du Antxordokik.

Prentsa agerraldian gaur bertan zabalduko den izen-ematea xehatu dute. Matrikulazioa www.udaltop.eus webgunean egin behar da, izen-ematea atalean. Prezioa 65 € da, eta izen-ematea maiatzaren 4an itxiko da. Prezio horren barruan sartzen dira: jardunaldien saioetako partaide izateko eskubidea, hasieran banatuko den materiala, osteguneko bazkaria –aurten Zubietako Araeta jatetxean egingo da– eta bi egunetako aho-gozagarriak.

Biltzar profesionalak, hamar urte

2009az geroztik udaletako euskara zerbitzuak elkarrekin topo egin dute Udaltopi esker. Garbiñe Mendizabal Gipuzkoako Foru Aldundiko Euskara zuzendariak Udaltop “udaletako euskara teknikarien, eta azken urteotan gehitu zaizkigun bestelako eragileen, biltzar profesionala” gisa definitu du.

Atzera begirako bat eginez, Udaltopek 10 urteko ibilbidean “udaletako hizkuntza politikaz goi mailako bilduma” eratu duela esan du, beti ere “udalerri mailan aplikatuak eta aplikagarriak diren gaiak eta esperientziak pilatuz”. Eta pilaketa horretan, 1.600 parte hartzaile, 145 hizlari aditu eta gai desberdin asko landu direla azpimarratu du, besteak beste, familia transmisioa, aisialdia, udalen hizkuntza politika, herritarren aktibazioa, udalen erabilera planak, udalen legea, kirol jarduerak, eta abar, “ikuspegi orokor batetik, euskararen erabilera soziala arnas-berritzea”, amaitu du GFAko Euskara Zuzendariak.

Euskal Herriko bi puntutan izan dira martxoaren 17an, larunbatean, Euskaraldiaren hitzorduak: Bilbon eta Itsasun. Ekimenaren antolaketaren momentu ezberdinetan dauden herrientzako deia zegoen bi aurkezpenetan. Bilbokoan, herriz herri jadanik antolatuta dauden batzordeetako kideak bildu dira, Itsasun berriz, Ipar Euskal Herriko Euskaraldiaren lehen aurkezpena egin da eta bertan abiatu dute Lapurdi, Behe Nafarroa eta Zuberoan ekimena martxan jartzeko lehen urratsa.

Lan goiza izan da larunbatekoa hitzorduetara agertutako 220 lagun baino gehiagorentzat. Azaroaren 23tik abenduaren 3ra Euskal Herri osoan aldi berean egingo den ariketa soziala irudikatzen jarraitzeaz gain, antolaketan eman beharreko urratsen gaineko hausnarketa egin eta argibideak eskaini dira saio hauetan.

Ilusioa Itsasun, Ipar Euskal Herriko Euskaraldiaren abiatzean

Ipar Euskal Herriko 38 herritako 80 lagun bildu dira Itsasuko Sanoki gelan. Iazko azaro eta abenduan Baiona, Angelu eta Miarritzen burututako BAM ekimeneko antolatzaile, Euskal Konfederazioko arduradun eta Euskaltzaleen Topaguneko ordezkariek hartu dute hitza aurkezpen saioan eta hortaz gain, ariketa praktikoa ere egin dute bertaratutakoek.

Jasone Mendizabal Euskaltzaleen Topaguneko zuzendariak Euskaraldiaren aurkezpena eginez abiatu da saioa. Urte bukaeran egingo den ariketa sozialaren ezaugarri nagusiak azpimarratu eta ekimenean eragile eta erakunde arteko elkarlan dinamikak sortzeko helburua gogora ekarri du.

BAM dinamikak utzitako irakaspenak eta ekimenaren bueltako bizipenak azaldu dituzte ondoren Ekhi Erremundegi eta Elena Oillarburuk. BAM ekimena euskaldunak ahalduntzeko tresna eraginkorra izan dela azpimarratu dute eta ohitura aldaketatan eragin duela: “BAM biziki terapia ona izan da euskaldun gisara barne korapiloak askatzeko” azaldu zuen Erremundegik eta Euskaraldiaren bidez, BAMen eragina Euskal Herri osora zabaltzeko aukera ona izango dela nabarmendu.

Euskal Konfederazioko bi ordezkarik, Amets Lahetzjuzan eta Hur Gorostiagak, Ipar Euskal Herriko datu soziolinguistikoak azaldu dizkiete Itsasuko aurkezpenera hurreratutakoei azkenik. Datuak emanda, Euskaraldia Lapurdi, Behe Nafarroa eta Zuberoan martxan jartzeko aukera paregabea dagoela azaldu dute.

Ariketari heldu diote azkenik Itsasun bildutako lagunek. Eskualdeka antolatu dira bertaratutakoak eta euskara erabiltzeko aukerak identifikatu ondoren, eskualdeka Euskaraldia martxan jartzeko oinarriak jarri.

Ilusioz, Ipar Euskal Herri osora zabaltzeko gogoz eta giro ederrean amaitu dute Itsasuko saioa, argazki bateratua eginez.

Lanean hasi diren herrietako batzordeentzako prestakuntza Bilbon

Bilboko Itsas Museoan egindako saioan 64 herritako ia 150 lagun bildu dira, goizeko 9,30etan hasi eta eguerdiko 2,00etan amaitu den mintegian. Lan-mintegia izan da eta Euskaraldiaren antolaketan landuko diren aspektu ezberdinak izan dira aztergai: oinarri teorikoak, komunikazioa, formazioa, herrietako sareen antolaketa eta ikerketa.

Euskaltzaleen Topaguneko lehendakari Elena Lakak eta Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzako Euskara Sustatzeko Zuzendari Estibaliz Alkortak eman diote hasiera egunari, bertaratutakoei harrera egin eta mintegiko egitarauaren berri emanez. Era berean, orain arte herrien izen-emateak eman duenaren datuak ere eman dituzte, oraingoz ehun herrik baino gehiagok izena eman duela azalduz.

Euskaraldia ez da hutsetik abiatu, aurrez hainbat herritan egindako aktibazio ekimenen ondorio izan da eta berauetatik hartu dira ezaugarri nagusiak ere. Lasarte-Orian egindako Irten armairutik ekimena izan da inspirazio iturri nagusietako bat eta honen sorreran parte hartu zuen Pello Jauregi EHUko Hezkuntza Zientzietako Doktoreak ekimenaren oinarri teorikoak aletu ditu eguneko lehen saioan. Euskaraldiaren ezaugarri nagusiak azaltzeko balio izan du aurkezpenak, lau ideia nagusitara ekarri baititu Jauregik oinarriak.

Lehen hitzaldiaren ondoren, herrietako batzordeen lana irudikatu eta planifikatzen hasteko, arlo ezberdineko proposamenak aurkeztu dira. Leire Palacios Euskaraldiko komunikazio arduradunak xehetasunez azaldu ditu ekimeneko komunikazio estrategiren ildo nagusiak, baita euskarriak erabiltzeko irizpideak ere.

Jurdana Martin Topaguneko sustatzaileak prestakuntzarako dauden aurreikuspenak azaldu ditu. Eragile ezberdinek osatu duten prestakuntza katalogoa aurkeztu eta boluntarioak formatzeko dagoen plangintzaren berri ere eman du.

Arabako Lautadako Euskaraldiko arduradun Asier Lafuentek eta Topaguneko sustatzaile Rita Aldabaldetrekuk  herrietako eragile sareak antolatzeko eta ahobizi zein belarriprest-ak lortzeko proposamenak aurkeztu dituzte ondoren, orain arteko esperientzietan eta lanean ari diren batzordeen ideietan oinarrituta.

Azkenik, Arrate Illaro Euskaraldiko koordinatzaileak izan du ekimenaren bueltan diseinatzen ari den ikerketaren gaineko informazioa emateko ardura. Horrekin batera, goizean zehar sortutako galdera eta iradokizunei erantzuna eman die Illarok.

Giro onean joan den goiza Imanol Ituiño magoaren saioarekin bukatu da.

Izen-ematea zabalik

Bilboko saioko edukiak webgune honetako Intranet atalean jarriko dira hurrengo egunotan, mintegian parte hartzerik izan ez zuten eta martxan jartzen ari diren batzordeetako kideek eskura izan ditzaten. Horrekin batera, hurrengo asteotan atal bakoitzean sortzen doazen galdera, iradokizun edo ideiak webguneko foroan trukatzen joan ahal izango dela azaldu da.

Saio hauen ondoren, herriz herri lanari ekingo diote berriz ere batzordeek. Orain bertan herrien izen-emateak irekita jarraitzen du apirilaren 8ra arte, eta astez aste gero eta gehiago dira batzen ari diren herriak.

Herriz-herri aurkeztu eta hedatzen ari den Euskaraldia Nafarroako eragileei aurkezteko ekitaldia egin da Iruñean astearte honetan, martxoaren 14an. Lepo bete den Kondestable jauregiko aretoan, Nafarroako euskalgintzako eta erakundeetako ordezkaritza zabal batek, Euskaraldiaren ezaugarri eta helburu nagusiak ezagutzeko aukera izan du. Nafarroako euskalgintzako hainbat ordezkari, euskara teknikariak, euskaltzaleen elkarteetako kideak, hautetsiak eta alderdi politiko ezberdinetako ordezkariak hurbildu dira aurkezpenera.

Argazki esanguratsu batekin hasi da berriro ere Nafarroako Euskaraldiaren aurkezpena. Azaroan Bilbon egindako aurkezpen-prentsaurrekoan egin zen modura, erakundeetako ordezkariak eta euskalgintzakoak izan ditu protagonista argazkiak eta horrela irudikatu nahi izan da Euskaraldiaren oinarrietako bat: eragileen arteko elkarlana.

Ertz horri heldu dio Ana Ollo Nafarroako Gobernuko Herritarrekiko eta Erakundeekiko Harremanetarako kontseilariak bere mintzaldian. “Proiektuak erantzukizun partekatuak bilatzen ditu” adierazi du Ollo kontseilariak “gizarte-eragileak eta erakunde publikoak batuz, eta norbanakoen zein entitateen inplikazioa bilatuz”. Ideia bertsuei heldu die Euskarabideako zuzendari Mikel Arregik ere: “Lehenbiziko aldia da erabilera aktibatzeko gizarte-eragileak eta eakunde publikoak batzen direla norbanakoen zein entitateen inplikazioa bilatuz”.

Elkarlana gainera, ekimen zehatz baten bueltan gauzatzeari garrantzia eman dio Euskaltzaleen Topaguneko lehendakari Elena Lakak: “azken urteotan hainbestetan aldarrikatu dugun elkarlana ekimen zehatz baten bueltan ardaztu nahiko genuke. Herriz herri auzolanerako eta eragile arteko harremanetarako eremu izatea gustatuko litzaiguke”. Herriz-herriko saretzeari eman dio garrantzia Oskar Zapata Nafarroako Euskaltzaleen Topaguneko arduradunak ere, herrietan elkarlan eremuak sortzeak eta ekimen ilusionagarri baten inguruan biltzeak, euskaltzaleen aktibaziorako ematen duen aukera azpimarratuz.

Zergatik Euskaraldia Nafarroan?

Kike Amonarriz eskaini du aurkezpeneko mintzaldi nagusietako bat. “Zergatik da garrantzitsua Euskaraldia Nafarroarentzat?” galderarekin abiatu du bere hitzartzea herriz-herri hitzaldi ugari eskaintzen ari den soziolinguista Tolosarrak. “Askotan aipatu izan dugu euskara bidegurutze batean dagoela eta hizkuntzaren biziberritze-prozesuari dagokionez, fase-aldaketa batean gaudela” adierazi du Amonarrizek. Bizi dugun une soziolinguistikoaren ezaugarri nagusiak azaldu ditu, eta une honen garrantzia nabarmendu du, hizkuntzaren normalizazio prozesuan salto kualitatiboa emateko aukera dagoela azpimarratuz. Salto hori emateko elementuetako bat da Euskaraldiak bultzatu nahi dituen hizkuntza ohitura aldaketa eta apurtu nahi dituen inertziak.

Iparraldeko testigantza bat ere jaso ahal izan dute Kondestable jauregira hurbildutako euskaltzaleek. Baiona, Angelu eta Miarritzen martxan jarritako BAM dinamikaren berri eman du Eneko Gorrik, dinamika barnetik bizi izan duen euskaltzaleak. Baiona – Angelu – Miarritze hiri-eremuan metatzen da Ipar Euskal Herriko biztanleriaren gehiena (%40) eta euskara erabilera murriztuena (euskararen ezagutza %8koa da eta kale-erabilera %2koa).

Alta, 2017ko azaroan, 6 hilabeteko prozesu horizontal, parte hartzaile, bateratzaile eta boteretzaile baten ondotik, 806 hiztunek hartu zuten 7 egunez euskaraz bizitzeko engaiamendu formal eta publikoa. Eneko Gorrik dinamikaren arrakastaren giltzak eta utzi dituen irakaspenak aletu ditu, eremu horretan Euskaraldia prestatzen hasiak diren garaian. Euskaraldia ekimenaren aurkezpena Arrate Illaro koordinatzaileak egin du. Euskaraldia: 11 egun euskaraz ekimena nola eta norekin gauzatuko den azaldu du eta Nafarroan dagoen mugimenduaren berri ere eman du. Ekitaldia musikarekin lagundua izan da, Oskar Estangaren emanaldiarekin.

Euskaraldia Nafarroan

2017ko azaroan egin ziren lehen aurkezpenak Nafarroan: Erronkari eta Zaraitzu izan ziren lehenak. Ordudanik, herriz-herri eman da Euskaraldiaren berri, euskara zerbitzua duten eremu gehienek izan dute egitasmo honen inguruko informazioa. Tafalla, Sakana, Malerreka, Lizarra, Burlata, Zizur Nagusia, zerrenda luzea osatzen dute Nafarroako herri eta eskualdeek. Lehen herriak hasi dira izena ematen jadanik. Herri askok dagoeneko martxan jarri dute egitasmoa, batzorde bat eratu dute eta izena eman dute aurretik aipatutakoaren harira. Viana, Aranguren, Galarreko Zendea, Lizarra eta Estellerria, Eguesibar, Baztan, Esteribar, Arbizu, Atarrabia eta Irurtzun zerrenda horretako partaide dira. Batzordeetako kideak ahalduntzeko saioak zenbait herritan garatzen ari dira eta geroz eta handiagoa bilakatzen ari da Euskaraldiaren olatua Nafarroan ere.

Ilusioa somatu da Iruñeko aurkezpenean eta Euskaraldiaren olatua ari da Nafarroako herrien parte hartzearekin hazten. Azaroaren 23tik abenduaren 3ra Nafarroako euskaltzaleek ere inertziak apurtuko dituzte beraz.

Hasia dago Euskaraldian parte hartzeko herrietako batzordeen izen-ematea. Epea zabaldu zenetik, etengabe ari dira herri berriak gehitzen aurtengo azaroaren 23a eta abenduaren 3aren artean Euskaraldia martxan izango duten herrien zerrendara. Tamaina, lurralde eta egoera soziolinguistiko ezberdinetako herriak ari dira ekimenera batzen. Tokian tokiko batzordeak martxan jartzen ari diren bitartean, UEMAk, udalerri euskaldunak biltzen dituen erakundeak, proposamena aurkeztu du herri euskaldunetan Euskaraldia martxan jarri eta ekimen osagarriak gehitzeko.

Hamaika egun baino hamaika aldiz gehiago! txostenean Euskaraldiak proposatzen duen 11 egunetako ariketa sozialaz gain, herri euskaldunetan hamaika arlotan euskararen erabilera areagotzeko proposamen praktikoak jaso dira. UEMAko arduradunek azaldu duten modura, euskararen erabilera ohikoa den herrietan ere, badaude euskara gutxiago erabiltzen diren esparru eta funtzioak. Hauetan eragitea da Euskaraldiaren osagarria den proposamenaren helburua.

Hamaika egun, hamaika alor

Euskaraldiak iraungo duen 11 egunetan euskararen erabilera areagotzeko 11 alor lantzea proposatu die UEMAk bere kide diren udalerriei. Alor horietako bakoitzean hausnarketa bultzatu, hutsuneak bistaratu, jokaera eredugarriak nabarmendu eta maila pertsonal zein kolektiboan konpromisoak lantzea da proposamenean jasotzen dena.

Ondoko arloak lantzeko proposamena egin da txostenean:

Hausnarketarako galderak eta ekimen proposamenak jasotzen dira UEMAk ondutako txostenean.

Txostena pdf-an eskuratu daiteke UEMAren webgunean bertan

Euskaraldia, tokian tokiko egoerara moldatua

Euskal Herri osoan batera egingo da Euskaraldia 2018ko azaroaren 23tik abenduaren 3ra. Egoera soziolinguistiko ezberdinak ezberdineko herrietan jarriko da martxan, beraz, 11 egun euskaraz ariketa soziala. Herriz herri antolatzeak eta tokian tokiko batzordeek protagonismoa izateak aukera ezin-hobea eskaintzen du, oinarri berdinetik abiatuta, nork bere egoerara egokitutako ariketa egiteko. Ildo horretan, UEMAk egindako proposamena interesgarria da eta proposamen berriak sortu eta zabaldu daitezen abiapuntu egokia da.

Gero eta herri gehiagotan martxan jartzen ari dira aktibazio ekimenak antolatzeko batzordeak. Iaz Donostian Egian euskaraz bizi ekimenak abiarazitako olatua handitzen ari da eta astez aste gehiago dira antzerako ekimenak martxan jarri dituzten edo martxan jartzea erabaki duten herri eta eskualdeetako euskaltzale taldeak. Euskarak 365 egun dinamikaren barnean 2018ko azaroaren 23tik abenduaren 3ra egingo den 11 egun euskaraz ekimena prestatzen hasiak dira horietako batzorde asko.

Urriaren 7an Donostian egindako mintegian  aurkeztutako datuetan aipatu zen 40 herri eta eskualde zeudela ordurarte lanean hasita. Horietako batzuk egin dituzte jadanik aktibazio ekimenak eta datorren urtean errepikatzeko asmoarekin ari dira, beste batzuk aurten egingo dute lehenengoz  eta beste herri batzuetan biltzen hasi berriak dira 2018ko Euskaraldia gogoan. Puntu ezberdinetan daude beraz, baina ehunka lagun ari dira batean eta bestean lanean olatua handitzen jarraitzeko.

Aurten, azaroaren 23an aurkeztuko den ekimenera abenduan eta 2018ko lehen hilabeteetan auzo, herri eta eskualdeak gehitzen joango dira. Herrietako batzorde eragileen eta ekimenaren koordinazioaren artean komunikazioa landu eta haremana errazteko Topagunean lanean daude jadanik ardura hori duten kideak.

Hainbat herritan ekimenak aurten

Hainbat herritan ekimenak aurtenBaina datorren urteko Euskaraldiaren aurretik, hainbat herritan buru-belarri ari dira hurrengo asteotan martxan jarriko diren formato ezberdineko saioak antolatzen. Batzuek asteburu batean arituko dira (Lizarran eta Derion, adibidez), beste) batzuk aste betez (Baiona-Angelu-Miarritze), 11 egunez (Deustuan)  (Deustuan), 20 (Intxaurrondon), 21 (Altzan) edo 30 egunez (Aiaraldean), baina guzti-guztiek dute oinarrian hizkuntza ohituretan eragitera bideratutako ekimenak izatea eta tokiko euskaltzaleen ekimenetik sortuak direla.

Hainbat batzorde, aurtengo Euskararen Nazioarteko Egunaren bueltan datorren urteko ekimena aurkezteko asmoz ari dira lanean. 

Zerrenda luzea

Ondorengo lerroetan aipatuko ditugunak dira lanean hasita dauden herri eta eskualdetako batzuk. Ez da zerrenda osoa, baina martxan dauden batzordeak zein puntutan dauden ikusteko baliagarri izan daiteke.

Donostia. Egia auzoan hasitakoak izan du segida gerora ere (Añorga auzoan edo Donostiako Piraten artean, berbarako). Hurrengo egunotan, beste bi auzok hartu dute lekukoa: Altzak eta Intxaurrondok.

Auzoetako ekimenaz gain, Bagera euskaltzaleen elkartea ari da jadanik 2018an Donostia osoan egin nahi den 11 egun euskaraz ekimena prestatzen udalarekin batera. Urrian egin dute lehen mintegi irekia eta hasiak dira lehen urratsak ematen.

Deustu. Datorren urteko Euskaraldiaren egun berdinetan egingo dute aurten Deustuarrek 11 egun euskaraz ekimena. Berbaizu euskaltzaleen elkartea gidatzen ari den ekimenean 250 lagun baino gehiagok eman dute izena jadanik.

Aiaraldea. Aiaraldeko Euskalgintzaren Kontseiluak 30 egunez (azaroaten 3tik abenduaren 3ra) Aiaraldeko zortzi herrietako Ahobizi eta Belarriprest-ak hizkuntza ohiturak aldatzera gonbidatu ditu.  1.000 Ahobizi eta 5.000 Belarriprest armairutik ateratzeko prest

Lizarra. Baietz 48 orduz euskaraz Lizarran! Hori izan zen iazko Euskararen Ginkanan irabazle izan zen taldearen erronka eta geroztik, buru-belarri aritu dira azaroaren 17tik 19rako Euskararen Maratoia prestatzen. Twitterren ere jarrai ditzakezue.

BAM. Baiona-Angelu-Miarritze. Azaroaren 27tik abenduaren 3ra 450 Ahobizi eta Belarriprest lortzeko helburuarekin ari dira lanean antolatzaileak. Informazioa eskuorri hontan (pdf)

Derio. Derion Ahora izena eman diote Tximintx elkarteko kideek bere ekimenari, azaroaren 30etik abenduaren 3ra egingo dute aurten, 11 egunez datorren urtean. Herriko denda, taberna eta zerbitzuen gida egin dute euskaraz zerbitzua emateko duten gaitasunaren arabera sailkatuta. Aurten 365 derioztar nahi dituzte euskarari eutsiz. Twitterren ere aurkituko dituzue.

Batzordeak osatzen

Arabako lautada. Iaz Agurainen 75 orduz euskaraz ekimena arrakasta handiz martxan jarri ondoren, 2018 urtean Lautada osoan egingo dute 11 egun euskaraz. Lehen bileran 107 euskaltzale batu ziren.

Getxo. Urriak 7ko mintegian Getxoko euskara zinegotziak azaldu zuen modura, Bizarra Lepoan eta Egizu euskaltzaleen elkarteak eta udala elkarlanean ari dira lanean jadanik.

Elgoibar. Herriko Euskarak 365 egun batzordea datorren urteko Euskaraldia prestatzen hasiak dira. Aurtengo euskararen eguneko ekitaldian aurkeztuko dute ekimena.

Iruñea. Abenduaren 2an egingo da aurten Iruñeako ekitaldia, eta bertan aurkeztuko dute datorren urtean 11 egun euskaraz ekimenerako Nafarroako hiriburuan duten asmoa.

Bilbo, Gasteiz, Soraluze, Atarrabia, Errenteria, Ermua, Lasarte, Baztan, Tolosaldea, Durango,… eta hamarnaka herri gehiagotan ari dira jadanik euskaltzaleen batzordeak sortzen  datorren urteko olatuan parte hartzeko.