Kulturaren sektoreak Euskadin eta, bereziki, Gasteizen, pandemiaren ondorioz, bere existentzia hari batetik zintzilik dagoela salatzen du. Hala adierazi dute “Kultura gara” izeneko manifestu batean. Bertan, antzerkiaren, arte plastikoen, musikaren, bideo-sorkuntzaren eta arlo horietan lan egiten dutenek neurri eraginkor eta zuzenak aldarrikatu dituzte, batez ere Gasteizen, Udalak kulturaren funtsak %50 murriztu baititu.

Manifestuak kultur sektorea eta horren inguruan sortzen diren jarduera profesional eta sortzaile guztiak zaintzeko beharra argudiatzen du. “Kultura ez da soilik eskubide bat, baizik eta industria bat, gure gizartearen motor ekonomikoaren zati garrantzitsu bat. 1.092 agentek osatzen dute, guztira, Euskadin, eta 762 milioi euroko diru-sarrerak dituzte”, azaldu dute agirian. Gainera, “ondarea, identitatea, osasuna, pentsamendu-tresna eta gizarte-eraikuntzarako tresna” dela adierazi dute idatzian.

“Jardueren %100 ez egotea ulertzen dugu, baina %40, 50 edo %60a egotea eskatzen dugu. Zergatik egongo dira Donostian Jazzaldia eta kontzertuak eta Gasteizen ez? Zergatik ari da esaten Eusko Jaurlaritzak 1.000 laguneko kontzertuak egin daitezkeela fase honetan eta Udalak ukatu egiten du?”, deitoratu du David Apariciok, EventoKit enpresako gerentea, ekitaldiak muntatzen eta ekoizten dituen enpresa.

Gasteizko Udaleko Kultura Sailak kultura sektorerako partida ekonomikoa “oraindik zehazteke” dagoela adierazi du, baita datozen hilabeteetan egin daitezkeen ekitaldiak ere. “Gasteizek pandemia honetan jasan dituen baldintzak eta Donostiakoak oso desberdinak dira. Bi hiri horien eragina oso bestelakoa izan da. Gasteiz, Espainia osoko COVID-19aren foku bat izan da. Horregatik, neurri gehiago hartzen ari dira. Lanean ari gara, baina egiten ditugun jarduera guztiak seguruak direla ziurtatu nahi dugu. Horretarako, eskuz esku ari gara lanean sektorearekin”, adierazi dute Udaleko kultura saileko iturriek.

Kultura COVID-19 pandemiaren “biktima ikusezina” dela salatzeko, ehun pertsona baino gehiagok elkarretaratzea egin dute ostiral honetan Eusko Jaurlaritzaren egoitza nagusiaren aurrean, Gasteizen, kulturaren “heriotza” erakusteko. Horrela, segizioa antzeztu eta hilkutxa bat egoitzaren sarreran utzi dute manifestariek. Sektorean erabiltzen diren lanabesekin “lore eskaintza” egin dute bertan, besteak beste, mikrofonoak eta argiak laga dituzte.

Guggenheim Bilbao Museoak eta Bilboko Arte Ederren Museoak ekainaren 1ean ateak berriro irekiko dituzte. Euskadiko deskonfinamenduaren bigarren fasea dela eta, museoak gaurtik aurrera 50%ko edukierarekin zalbadu daitezke. Hala ere, hurrengo hilabeterarte itxarongo dute asteko egun guztietan zabaltzeko. Gainera, ordutegi osagarriak izango dituzte, ohar batean azaldu dutenez.

Koronabirusa dela eta, martxoaren 14an, Espainiako gobernuak museoak ixtea erabaki zuten. Orain, bi hilabete eta gero, Guggenheim Bilbao Museoa, ekainean, 14:00etatik 19:00etara irekiko da astelehenetik ostiralera, eta larunbat eta igandeetan, 11:00etatik 19:00etara. Uztailean eta abuztuan, ordutegia luzatuko du, eta egunero 11:00etatik 19:00etara egongo da zabalik. Bilboko Arte Ederren Museoa asteko egun guztietan egongo da irekita ekainean, 11:00etatik 14:00etara eta 16:00etatik 19:00etara, eta uztailean eta abuztuan ordutegi zabalagoa ezarriko du, 11:00etatik 19:00etara.

Egungo egoeran, ordutegi horietan behar bezala jakinaraziko liratekeen aldaketak egon litezkeela abisatu dute museoon arduradunek. Hala ere, jakitera eman dutenez, oraingoz ez dute ekitaldi berezirik egiteko asmorik, museo bakoitzak laster iragarriko ditu bisitaldian segurtasuna bermatzeko ezarritako protokoloak.

Youtube eta Tribeca Enterprises, Tribecako Zinemaldiaren atzean dagoen erakundea, 'We Are One: a Global Film Festival'-a sortu dute, non munduko zinema jaialdi garrantzitsu eta entzutetsuenak, Cannesekoa, Veneziako Mostra eta Donostiakoa, besteak beste, izango dira. Jaialdia, YouTubek larrialdiko irtenbide gisa antolatu duen ekitaldi birtuala da, koronabirusaren pandemia dela eta.

Maiatzaren 29tik aurrera eta hamar egunez, ekimen digital honek doan eskainiko die mundu osoko ikusleei Annecy, Berlin, Cannes, Guadalajara, Jerusalem, Karlovy Vary, Locarno, Londres, Macao, Marrakech, Mumbai, New York, Donostia, Sarajevo, Sundance, Sydney, Tokio, Toronto, Tribeca eta Veneziako zinema jaialdiek aukeratutako programazioa.

Helburua, Osasunaren Mundu Erakundearentzat (OME) eta koronabirusaren aurkako borrokan parte hartzen duten beste erakunde batzuentzat dirua biltzea da. “Mundu guztiak bere burua sendatu behar du une honetan”, adierazi du Jane Rosenthal Tribeca Enterpriseseko sortzaile eta zuzendari exekutiboak.

Robert Kyncl YouTubeko zuzendari komertzialak, berriz, “inoiz egin gabeko” ekitaldi bat izango dela hau nabarmendu du. “Harro gaude mundu osoko zinema zaleentzat doakoa den eduki zoragarri honen anfitrioiak izateagatik”, gaineratu du.

Cannesko jaialdiko ordezkariak ere pozik agertu dira, koronabirusaren krisi globalaren eragina jasan duen zinemaldi ugarietako bat baita. “Harro gaude beste jaialdi batzuekin bat egiteaz, fokua aparteko film eta talentuetan jartzeko, publikoari aukera emanez mundu osoko istorioak kontatzeko moduak eta jaialdi bakoitzaren izaera artistikoa esperimentatzeko”, ziurtatu dute Pierre Lescurek eta Thierry Fremauxek, Cannesko presidente eta zuzendariak, hurrenez hurren.

Zinema-aretoak, itxita

Pandemia dela eta, ia planeta osoko zinema-aretoak itxi behar izan dituzte, eta industriarentzat ondorio suntsitzaileak izan dituzte. Horrez gain, pantaila handiaren nazioarteko zirkuituko zinemaldi garrantzitsuenak soken kontra jarri dituzte, eta orain aukera asko dituzte bertan behera uzteko edo azkartzeko. Esaterako, Veneziako Mostrak, oraingoz, irailean egiteko asmoari eusten dio. Cannesek, maiatzean garatu beharko zuen aurtengo ekitaldia behin baino gehiagotan atzeratu du, eta ekainean edo uztailean ere ez da egingo gutxienez.

Azkuna Zentroak, martxoaren 31tik apirilaren 4ra, Bilboko Letren Nazioarteko Jaialdiaren edizioen ikus-entzunezko errepasoa egingo du, Gutun Zurian parte hartu duten sortzaileekin izandako unerik onenak ezagutzeko edo

gogoratzeko baina etxetik irten gabe.

Urteko topaketa, aste honetan bere ohiko formatuan ospatuko zena baina coronavirusen krisiarengatik geldiarazi dena, Saiakera hemen hasten da bihurtzen da, edizio honetan parte hartzea aurreikusita zegoen autore batzuen artikuluekin osatutako liburua, datorren urtean aurkeztuko dena.

Hau guztia, #AzEtxean online kanalaren bidez, gozatu ahalko da. Gaur egun protagonismo berritua hartzen duten elkarrizketa eta gaiei buruzko begirada itzultzeko aukera bat, hala nola, mugak, natura edo sekretuak; eta gaur egungo unea hausnartzen eta gainditzen lagun diezaguketen esperientzietara hurbiltzeko aukera.

#AzEtxeanPrograma

Martxoaren 31n, asteartea, Euskal sorkuntzaren presentzia gogoraraziko da jaialdian. Horretarako, bi elkarrizketa partekatuko dira:

Apirilaren 1ean, asteazkena, Entseguaren eguna izango da:

Apirilaren 2an, osteguna, Ausartak izango da jardunaldiaren izenburua:

Apirilaren 3an, ostirala, egingo diren elkarrizketen izenburua Gaurkotasuna izango da:

Apirilaren 4an, larunbata, gaia Erreferentziak izango da:

'Punto de Vista', Zinema Dokumentalaren Nafarroako Nazioarteko Jaialdia, astelehen honetan, martxoak 2, hasi da, proiekzioetako batzuek “sentsazio ozeanikoa” emango diotelarik, “X Films” saila hamargarrenez egingo duten urtean.

Punto de Vistaren programazioa zazpi sail handitan antolatu dute, hamalaugarren honetan, tartean Sail Ofiziala. Mila film baino gehiago jaso dituzte antolatzaileek aurten, eta hamasei herrialdetako lanak erakutsiko dituzte sail nagusian.

Gainera, atzera begirakoak egongo dira, Anne Charlotte Robertsoni buruzko monografikoa, Alemaniako eta Txileko zinemagileei buruzko zikloa edo “An Oceanic Feeling” sail tematikoa.

Hamalau ediziotan, Punto de Vista “ez fikziozko zinemarekin lotutako ikus-entzunezko industriaren topagunea” bihurtu da, antolatzaileen iritziz, eta aurten 139 pelikula eskainiko ditu 69 saiotan.

'Hasieratik. Zinema feministaren istorioak' izeneko feminismoaren historioa aztertzen dituzten zinema saioak Artium Museoan  martxoaren 7an hasiko dira. Artium eta Tabakalera museoen arteko lankidetzatik sorturiko film bilduma feminista da. 

Zikloak zazpi saio izango ditu, hilean bat, martxotik ekainera eta urritik abendura. Lehen saioa larunbatean izango da, martxoaren 7an, 18:00etatik aurrera. Lur Olaizola zinemagile eta Tabakalerako Ikus-entzunezkoen koordinatzaileak aurkeztuko du, eta zinemagintzan aitzindari izan ziren zuzendariei eskainiko zaio, hasieratik zinemagintzaren hizkuntza eraikitzen lagundu zutenei: Alice Guy, Germaine Dulac eta Maya Deren.

Alice Guyren bi film labur proiektatuko ditu lehen saioan: 'Les résultats du feminisme' (Feminismoaren ondorioak, 1906) eta 'Madame a des envies' (Andreak gurariak ditu, 1906). Gainera, Germaine Dulacen 'La souriante Madame Beudet' (La sonriente señora Beudet, 1923) eta Maya Derenen 'At Land' (Lehorrean, 1946) film labur mutu surrealistak ere proiektatuko dira.

Apirilean, 'Saute ma ville' (Lehertu zaitez nire hiria) Chantal Akermanen lehen film laburra eta Vera Chytilova txekiarraren 'Daisies' (Bitxiloreak) luzea proiektatuko dira.

Maiatzeko saioa Agnes Varda zuzendariari buruzkoa izango da, eta ekainean, Callisto McNultyren 'Delphine et Carole, insoumuses' (2019) dokumentala proiektatuko da.

Azkenik, uda igarota, Laura Mullveyren eta Peter Wollenen 'Riddles of the Sphinx' (Esfinjearen igarkizunak, 1977) filma proiektatuko da urrian, Mirentxu Loyarteren 'Euskal emakumeak' (1981) eta Lizzy Bordenen 'Born in flames' (1983) azaroan eta Cheryl Dunye zuzendariaren 'The Watermelon Woman' (Angurri-emakumea, 1996) abenduan.

Bi emakumeen arteko maitasun istorioa. Emakume bat, cis da. Bestea, ordea, trans. Beraiek dira Zinegoak, Bilboko gaylesbitrans nazioarteko zinema eta arte eszenikoen jaialdiaren 17. edizioko kartelaren protagonistak. Irudiaren egilea Mar Saez argazkilaria da, eta argazkia “Vera y Victoria” proiektuaren parte da.

Jaialdia, otsailaren 24an hasi eta martxoaren 8an bukatuko da, emakumearen nazioarteko egunean. Aurten, Zinegoak jaialdiak arreta handia jarri nahi izan du sexu-aniztasunak gizabanako gisa ematen dituzten aukeren aniztasunean.

“Emakume cis lesbianak, gizon trans heterosexualak, pertsona bisexualen arteko bikoteak… Izan ere, sexu-aniztasunari heltzean, pertsonen orientazioan bakarrik geratzea errealitatea mugatzea da. Izateko, adierazteko, sentitzeko edo maitatzeko modu asko dago, ñabardura asko daude, eta ñabardura horiek guztiek gure gorputzekin, sentimenduekin eta emozioekin askoz ere egokiago bizitzeko aukera ematen digute”, adierazi dute antolatzaileek prentsa ohar batean.

Pau Guillen jaialdiaren zuzendariaren hitzetan, “aurten erakutsi nahi genuen sexu-aniztasunaz berba egiten dugunean pertsonen sexu-orientazioaz baino gauza gehiagoz ari garela. Genero-identitateaz edo genero-adierazpenaz ere berba egin nahi dugu, besteak beste. Elementu horien konbinazioek hamaika aukera sortzen dituzte”. Aurtengo kartelak ildo horrekin bat egiten duela azpimarratu du Guillenek: “Mar Saezen lanak oso modu baikor eta zuzena eskaintzen digu gai horiei guztiei kalitate estetiko eta artistiko handiko irudiaren bidez heldu ahal izateko”.

Nire samurai txiki handia

Jaialdia, Mi gran pequeño samurai (Nire samurai txiki handia) dokumental laburrarekin hasiko da, Arriaga antzokian. Film hau, orain dela bi urte buruaz beste egin zuen trans gazte baten historioa kontatzen du, Ekai Lersundirena, izan ere. “Film labur honen helburu nagusia da jendea laguntzea”, adierazi du Arantza Ibarra dokumentalaren zuzendariak. Eta arduradunek ere errealitate hori azaleratzeko helburuarekin programatu dute filma hasierako ekitaldian: LGTBI mugimenduko kideen artean dauden suizidioei ikusgarritasuna emateko. Hala azaldu du filma Pau Guillen Zinegoakeko zuzendariak: “Ez du bilatu morboa eta ez du atzera begiratzen. Etorkizuna du helburu”.

“Askotan galdetzen digute ea beharrezkoak diren horrenbeste etiketa. Gure ideia justu kontrakoa da, denak ezabatzea, baina beharrezkoa egiten jarraitzen duten bitartean, identifikatu ahal izateko eta gizarte osoak izan, maitatu edo adierazteko ditugun modu desberdinak ikusarazi ahal izateko, uste dugu pertsona guztientzat sortu behar direla” erantsi du Guillenek.

Zinegoak, otsailaren 24tik martxoaren 8ra bitartean egingo da, baina aurreko egunetan, ohi bezala, beste elkarte, kolektibo eta erakunde batzuekin batera hainbat jarduera egingo dira “3,2,1 … Zinegoak!” Atalaren barruan.

Liburua defendatzeko, edizioa, literatura eta irakurketa sustatzeko eta Nafarroako edizioa eta literatura bultzatzeko, liburuaren sektorearekin lotura duten eragile eta kolektiboek, Nafarroako Liburuaren Plataforma sortu dute Iruñean. Bere helburua, 'marka' propioa sortzea, eta Nafarroako kultur ondarea eta hizkuntza aniztasuna babestu eta jakitera ematea da.

Nafar Idazleen Elkartea (NIE), Euskal Idazleen Elkartea (EIE), Nafarroako Editore Independenteen Elkartea, Nafarroako Liburu Saltzaileen Elkartea, Nafarroako Liburuzainen Elkartea, Nafarroako itzultzaileen kolektiboa eta Nafarroako ilustratzaileen kolektiboa dira plataformako kideak.

Espazio hau, astearte honetan aurkeztu dute Iruñean eta, azaldu dutenez, Nafarroan liburuaren sektorearekin lotura duten kolektibo enpresarial, profesional eta sozial guztien elkarlana bideratu nahi dute sektorearen interesak defendatzeko.

Adierazi dutenez, “euskarri kulturala den aldetik, liburua defendatu eta sustatzea eta Nafarroako egileak eta sormenaren, itzulpengintzaren, edizioaren eta liburuaren banaketa, salmenta eta hedapenaren arloan lanean ari diren herrialdeko enpresa eta industriak babestea” dute helburu.

Literaturen 'marka' propioa

'Marka' propioa sortzeko, ekitaldiak eta ikerketa dibulgazio jarduerak antolatuko dituzte. Liburuaren sektoreari aitorpen ekonomiko, instituzional eta soziala egiten zaiola ere zaindu nahi du plataformak.

Erakunde publiko eta pribatuen artean harreman eta kolaboraziorako bideak sustatzea ere badute xede. «Liburuaren sektorea erakunde foralen zein erakunde eta entitate estatal eta lokalekin mintza dadin bultzatuko dugu, baita elkarte edo plataforma estatal edo europarrekin ere, baldin eta edizio eta sormen literarioa antolatzen bada enpresa eta profesionalen eskubideak eta interesak defendatze aldera», azaldu dute.

Indarkeria matxista salatu nahian, eta bere lanaren bitartez horren kontra “zerbait egiteko”, Álex Rigola antzerkigileak arte eszenikoa, plastikoa, psikologia eta dokumentazioa fusionatu ditu artefaktu dramaturgiko bat osatzeko, Macho Man, non ikusleek, indarkeria matxistaren espazio desberdinetatik mugitzeko aukera izango dute. Hau da, bikotearen esparrua, familia, lana, gizartea eta arlo judiziala.

Horrela, bisitariek, biktima baten ahotsaz gidatuta, 12 gelaz osatutako artefaktu dramaturgiko honen ibilbide labirintiko bat egingo dute. Artefaktua erabat beldurgarria da, erakusten duen guztia egia hutsa baita. Egiazkoak dira datuak, epaiak, adierazpenak eta egiten dizkigun galderak, eta egiazkoak dira, halaber, elkarrizketak eta kontatzen dituzten kontakizunak.

“Proiektu honekin, bide berriak bilatzen ditugu muturreko matxismoaz kontzientzia hartzeko, arte eszenikoetako, arte plastikoetako, psikologiako eta dokumentazioko jakintzak bateratuz. Ikusleak aktibatu nahi ditugu, dokumental, informazioko flyer edo erakusketak batek egingo lukeen horretatik harantz joz”, azaltzen du Àlex Rigola zuzendariak.

Hala, 50 minutu inguruko ibilbide batean, sei laguneko taldeak, gehienez, topatzen dituzten objektuekin eta gainerako parte-hartzaileekin paseatuko, irakurriko, entzungo eta elkarreraginean arituko dira, Macho Man-en publikoaren erreakzioak esperientziaren parte bihurtzen baitira ere. Instalazioko areto bakoitzak bere izaera du, eta bere interakzio-mekanismo propioa ere, beti harkor egotera behartzen duena, irudiak, sentsazioak eta bizipenak batuz, osotasun bat osatuz, gaitz horretaz jabetzeko.

Zirrarak iraultzen dituen bidaia da, ikusleak hunkitzen dituena,jendea uste genuena baino hunkituago ateratzen da“, dio Rigolak.

Macho Man-en dramaturgia kolektiboki garatu da, Ferran Dordalek, Alba Pujolek, Irene Vicente Salasek eta Àlex Rigolak berak osatutako taldearekin. Argi zuten zein izan behar zen ikuspegia: emakumeengan ardaztua, eta ez erasotzaileengan. Aretoetako batean, ikuslea genero-indarkeriaren biktimen argazkiz inguratuta dagoela, sortzen den inpaktu emozionalak argi azaltzen du erabaki hori: hor, dagoeneko ez dauden beste gorputz batzuen aurrean, enpatia berehalakoa da. Efektua desberdina izango zen borreroak erakutsiz gero. Artefaktu dramaturgiko hau martxoaren 2tik 15era bitartean ikusi ahal izango da, Bilboko Azkuna Zentroan.

Hezkuntza-esperientzia

Macho Man hezkuntza-esperientzia ere bada, eta, horregatik, ikastetxeetara zabalduko da, elkarrizketa eta hausnarketa sortzeko asmoz. Izan ere, Rigolak dioenez, indarkeria matxista gizarte-arazo larria da, desagertu egin behar dena, eta hori egiteko modurik onena hezkuntzaren bidez da. Indarkeria iraunkor eta instrumental horren datuak adierazgarriak dira. Izan ere, emakumeen heriotza-eragile bortitz nagusia da, eta emakumeentzako segurtasun-ezaren arrazoi nagusia.Indarkeria matxistaren benetako testigantzak dituen instalazioa denez, pertsona batzuen sentsibilitatea mindu dezake eta horregatik ez da gomendagarria 15 urtetik beherakoentzat.

Belako taldearen lan berria, bere laugarren diskoa, datorren maiatzean argitaratuko da eta 'Plastic Drama' du izena. Taldeak nazioartean aurkeztuko du, besteak beste, Erresuma Batuan, Alemanian, Mexikon, Amerikako Estatu Batuetan (AEB) eta Espainian. Belako Rekords zigiluarekin aterako da lana, BMG Internationalen lizentziarekin, eta “asmo handikoa, gogoetatsua eta, batez ere, errebindikatzailea” izango da, Mungiako laukoteak jakinarazi duenez.

“Gauzen benetako zentzuaren bilaketaz hitz egiten du 'Plastic Drama'-k, izaki bizidunak muntatzeko, fabrikatzeko eta ustiatzeko kate bihurtzen den mundu honetan. Ehizatu duten ehiztariaren parabola kontatzen duen diskoa da, nola gizakiak kontsumitzen duen bere burua kontsumitzen duen bitartean, berehalakotasunak betierekotasunari eta norberaren denborari irabazten dien gizarte batean”, azaldu dute.

Maiatzean kaleratu arte, “single itxurako aperitibo txikiekin” eta Donostia, New York eta Austinen egingo dituen emanaldiekin emango du Belako taldeak 'Plastic Drama' diskoaren berri.

1863. urtean zortzi euskalki bereizi zituen Louis-Lucien Bonapartek; Resurreccion Maria de Azkuek, ordea, zazpi, eta Koldo Zuazo hizkuntzalariak XX. mendean, bost. Orain, EHUko ikertzaile talde batek, hiru euskalki daudela zehaztu berri du: mendebaldekoa, erdialdekoa eta ekialdekoa.

Gotzon Aurrekoetxea EHUko Letren Fakultateko irakaslearen gidaritzapean, Euskararen Bariazioa Aztertzeko Ikerketa Taldeak (Eudia) “Euskalkien sailkapen berria” egin du. Hori oinarri, hiru euskalki bereizi dituzte: mendebaldekoa, erdialdekoa eta ekialdekoa.

Zelan lortu dute? Talde honek, euskalkiak zehazteko metodologia aldatu du. Hau da, orain arte, hizkuntza-ezaugarrien aukeraketan oinarritu izan dira bereizketak. Oraingo honetan, ordea, “Euskararen Herri Hizkeren Atlasak”-EHHA egitasmoak argitaratutako liburukietan biltzen den informazioa erabili dute, hots, euskararen eremuko 145 herritan jasotako lexikoaren eta gramatikaren informazio zabala.

“Kultura hiritartu ahala eta gehienon bizimodua hirietan gauzatu ahala, dialekto sozialak edo soziolektoak sortuko dira eta bariazio geolinguistikoa gutxituko. Hots, hizkuntzak aldatzen jarraituko du eta hizkuntza bariazioa ikergai izango da, nahiz bariazio hori desberdina izango den, hala beharrez”, adierazi du Aurrekoetxeak.

Bere esanetan, euskalki kopurua murrizteak ez du esan nahi euskara hainbeste aldatu denik, eta metodologiari egotzi dio aldea. Gainera, 100 urte barru euskalkiak izaten jarraituko dugula adierazi du, gaur egungoen berdinak izango ez direla nabarmendu badu ere. Hala, “ez da euskalkirik galdu, eta etorkizunean ere ez dira galduko”, azaldu du irakasleak.

Euskara batua eta euskalkien arteko lehia

Euskal Herrian soziolektoen “lehen zantzuak” agertzen hasiak direla ohartarazi dute ikertzaileek. Adibide gisa, herri berean bizi diren euskaldunberrien eta euskaldunzaharren artean dauden “desberdintasun nabari eta begi-bistakoak” aipatu dituzte, edota “gazteen artean zenbait hotsen ahoskeran edo zenbait egituretan” atzemandako aldaketak. Aurrekoetxeak etorkizuneko euskararen oinarriak gazteen hizkeran daudela uste baitu.

Hala ere, Aurrekoetxeak azaldu duenez, euskalkien eta euskara batuaren arteko harremana ez dela gatazkatsua, adierazi du, “bi hizkuntza erregistro” direlako. “Bestalde, badago euskara batuarekin uste bat, adibidez, sentimenduak azaltzeko ez duela balio. Nik nahiago dut esatea gabezia hori esaten duenak daukala, eta ez hizkuntzak edo erregistro horrek”, erantsi du.

Duela 125 urteko urtarrilaren 21ean jaio zen Cristobal Balenciaga, Getarian, eta, urteurren horren kariaz, bi erakusketa eta kongresu internazional bat egingo dituzte aurten Gipuzkoako udalerri horretan bertako semeari eskainitako museoan. 2019an, museoak, 54.000 bisita izan zituen eta Balenciagaren 3.500 lan baino gehiago ditu.

Museoak gaur bertan itxiko ditu bere ateak, lehen erakusketa otsailaren 29tik ekainaren 22ra zabaltzeko. “Cristobal” izango du izena, moda-sortzailearen beraren gainean jarri nahi baitu fokua, bere bizitzan zehar ondoan izan zituen hainbat objekturen bidez. Horren ondoren, “Alaïa eta Balenciaga: formaren eskultoreak” erakusketa paratuko dute, uztailaren 15etik abenduaren 31ra, eta elkarrekin elkarrizketan jarriko dituzte Balenciagaren eta Azzedine Alaïa tunisiar diseinatzailearen sormen lanak.

Urriaren 1 eta 2an, ikuspegi “zientifiko, analitiko eta akademiko” batetik hurbilduko zaizkio moda-sortzailearen lanari, Cristobal Balenciaga Nazioarteko I. Biltzarrean. “Sortzaileari, haren testuinguruari eta lanari buruzko interpretazio berriak egitea eta datu berriak ematea sustatzea” dute helburu jardunaldiek, eta berorren emaitzak argitalpen zientifiko batean argitaratuko dira.

Azkenik, maisu eskolak eta ikastaro profesionalak egingo dituzte urte osoan, baita Cristóbal Balenciaga Museoaren Udako Eskolaren IV. Edizioa ere, EHUk Donostian egiten dituen udako ikastaroen barruan.

Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan bizi edo jaio diren emakume zuzendari hasiberrien (fikziozko edo ez-fikziozko lehen edo bigarren filma izan behar da) film luzeen proiektuak tutorizatu eta laguntzeko, Eusko Jaurlaritzaren Kultura eta Hizkuntza Politika Sailak eta Tabakalerak, Noka Mentoring ekimenaren bigarren edizioa aurkeztu dute.

Programaren helburua, euskal emakume zinemagileen presentzia eta ikusgaitasuna sustatzea da. Prozesu osoan, hiru tutore egongo dira, hautatutako hiru proiektuen jarraipena programa osoan zehar egiteko, eta aurreratu dute “begirada zinematografiko propioa garatzeko gogoa duten zuzendari talentudunak” babestu nahi dituztela.

Proiektuak jasotzeko epea 2020ko otsailaren 1etik 28ra egongo da zabalik, eta 2020ko martxoaren 6an jakinaraziko dituzte programan parte hartzeko hautatu diren hiru proiektuak. Hautaketa batzordea honako hauek osatuko dute: Amaia Serrulla SSIFFko ordezkari gisa, Maider Oleaga zinema zuzendari eta EQZEko irakaslea eta Lur Olaizola Tabakalerako zinema eta ikus-entzunezkoen arloko koordinatzailea. Hautatutako emakumeek 4.000 euroko laguntza ekonomikoa jasoko dute.

“Begirada berriak, zinema, tradizio artistikoa eta ahots berriak behar dituen industria dela ulertzen duten emakumeak balioetsiko dituzte proiektuak ikertu eta hautatzerakoan”, adierazi dute Donostian programaren antolatzaileek.

Interesa duten emakume zinemagileek Tabakalerako webgunean aurkituko dute informazio guztia (tabakalera.eu), eta noka@tabakalera.eu helbidera bidali beharko dute beharrezko material guztia.

'Pamplona negra' literatura eta zinema beltzaren festibalaren seigarren edizioa urtarrilaren 13tik 18ra ospatuko da Iruñean, eta krimenaren 'alderik beltzena' erakutsiko du. Festibalaren herrialde gonbidatua Amerikako Estatu Batuak izango da.

Hiria beltzez margotuko da intriga eta krimenei buruzko literatura eta zinemarekin. Sei egunez, genero horretan ospetsuak diren idazleak arituko dira. Haien artean: Rosa Montero, Blas Ruiz Grau, Antonia Huertas, Salva Alemany, Agustín Martínez, Santiago Díaz eta Reyes Calderón (Premio Azorín 2016). Gainera, Dolores Redondo idazlea, pertsonen alde ezkutuari buruz arituko da.

Aurtengo berrikuntza garrantzitsuenetariko bat Kriminologia eta nobela beltzaren tailerra da. Bertan hiru klase egongo dira, non profil kriminalei, literaturari, pertsonaiei eta tramari buruz hitz egingo dute.

Joan zen urteko festibalean bezala, UPNAren antzerki taldearekin batera, 'Pamplona negra' Iruñeko kaleetatik zehar bidaiatuko du, antzeztutako bideekin.

Euskadiko Filmategiak, Donostia International Physics Center‐ek eta aurten lehendabizikoz Donostia Zinemaldiak elkarlanean antolatutako 'Zinema eta zientzia' zikloaren hirugarren edizioa aurkeztu dute gaur. Egitasmoa 2020ko urtarriletik martxora ospatuko da Tabakaleran (Donostia) eta Bilboko Arte Ederren Museoan. Bost erakundeetako arduradun nagusiek ekimenaren hirugarren edizioko xehetasunak iragarri dituzte gaur. Aurten, interes zientifiko handiko 11 film proiektatuko dira, eta saio guztietan, izen handiko zientzialari bat arduratuko da filma aurkezteaz eta proiekzio ondorengo solasaldia gidatzeaz.

Era berean, aurtengo edizioa hainbat berritasunekin dator: zientziaren alderdo desberdinak jorratuko dituzten bost hitzaldi, ikastetxeei zuzendutako proiekzioak, musika zuzenean izango duen emanaldi bat eta Donibane Lohitzunen ospatuko den ekitaldi berezi bat.

Zikloren hirugarren edizioan proiektatuko diren 11 filmak hauek izango dira: 11 Ágora (Alejandro Amenábar, 2009), Zergatik Gilda (Charles Vidor, 1946), Gattaca (Andrew Niccol, 1997), Proxima (Alice Winocour, 2019), Her (Spike Jonze, 2013), Autómata (Gabe Ibáñez, 2014), El árbol de la vida (2011), El hombre con rayos X en los ojos (Roger Corman, 1963), Emakumea ilargian/La mujer en la luna (Fritz Lang, 1929), Despertares (Penny Marshall, 1990) eta Ad Astra (2019) filma.

Emanaldiak Donostiako Tabakaleran eta Bilboko Arte Ederren Museoan izango dira. Zikloa datorren ostiralean, urtarrilak 10, abiatuko da Donostian, eta urtarrilaren 11n, berriz, Bilbon. Pedro Miguel Etxenike fisikaria, UPV/EHUko katedraduna eta DIPCko presidentea, izango da lehen zientzialari gonbidatua eta Ágora aurkeztuko du.

Aitor Arregi eta Jose Mari Goenaga euskal zuzendariek urtarrilaren 7an, asteartea, 'Mateoren ama' (2019) film laburra aurkeztuko dute Bilboko Fas zinekluban. 'Mateoren ama' Iban Zaldua idazlearen kontaketa batean oinarrituta dago.

Saioa 19:45etan hasiko da Bilboko Salón El Carmenen, zineklubaren ohiko egoitzan. Film labur hau Arregik eta Goneagak Moriarti Produccionesen egindako lehenengo lana da. Bi zuzendariek Jon Garañorekin partekatzen dute Moriarti Producciones taldea, 'La trinchera infinita' filmaren arrakastaren ondorioz sortu zutena.

'Mateoren Ama' Mariasun Pagoagak, Itziar Aizpuruk, Iñigo Aranburuk eta Aitziber Garmendiak protagonizatzen dute, eta Alzheimer gaixotasuna duen ama bati erresidentziara protagonistek egindako bisita kontatzen du. Flima Aldakonea erresidentzian, Donostian, grabatuta dago.

Apirilaren 26an, Bilboko Arte Ederren museoak Adán de Yarza familiaren hiru erretratu ezagutarazi zituen, alegia, “Zubietako Goyak”; lan horiek Francisco de Goyak margotu zituen 1780ko hamarkadaren amaieran. Egun horretara arte, eta Eusko Jaurlaritzak erretratuak Frantziara 1937an eraman zituenetik, horiek Gerra Zibilean babesteko, erreferentzia akademikoetan, prentsan eta garai hartako argazkien bidez baino ez ziren ezagunak.

Harrezkero, eta jabetza aldatu gabe, hiru erretratuak bere horretan mantendu ziren, anonimaturik absolutuenean, baina, beraien ondorengoen nahiari esker, berreskuratu eta aztertu ahal izan dira, bai eta horiek jendaurrean eta komunitate zientifikoari erakutsi ere, lehenengo aldiz, Bilboko Arte Ederren Museoan. Erretratuak museoan daude ikusgai, agiri historikoekin eta horiek lekualdatzeko orain dela zortzi hamarkada erabili zen jatorrizko kutxarekin batera. Erretratuak jendaurrean erakutsi diren hilabeteetan zehar, horien jabe den familiak adierazi du “oso pozik dagoela obrak ezagutarazteko aukera dela-eta”, bai eta “haien historiari eta herrialdeari lotuta jarraitu dezaten” nahi dutela ere.

Museoak egindako ikerketa-proiektu handiaren ondorioak “Zubietako Goyak. Adán de Yarza familiaren erretratuak” izeneko argitalpen digitalean daude jasota. Bertan, hau azaltzen da: mihiseek Adán de Yarza Bizkaiko familia gorenaren hiru kideak –jatorriz, Lekeitiokoak dira, eta haien leinua X. mendekoa da– erakusten dituzte: Bernarda Tavira, alarguna eta 1787an María Ramona de Barbachanorekin ezkondutako Antonio Adán de Yarzaren ama. Ziurrenik, Madrilen margotu zituen ezkontzaren egunaren inguruan, eta 1790. urtearen bueltan, erregearen ganbera-margolaria zenean, margolariak izan zuen erretratugile-jarduera handiaren adierazgarri gorena dira hirurak.

Unai Rementeriak, Bizkaiko Ahaldun Nagusiak eta museoaren Patronatuaren presidenteak, bere poztasuna adierazi du. Izan ere, “Bizkaiko arte-ondare izugarri hau berreskuratuta eta aztertuta, Zubietako hiru Goyak gure museoan 2027ra arte ikusgai egongo direla esan daiteke orain”. Gainera, familiak egindako keinu berri hau eskertu du, “modu bikainean ematen baitio amaiera museoarentzat erabakigarria izan den urte bati, non ikusi ahal izan dugun erakundeen eta herritarren arteko loturak emaitzarik onenak ematen jarraitzen duela oraindik ere”.

Joan zen astean, eldiarionorte.es-ek eta Kultur On-ek argitaratu zuten Kultura eta Hizkuntza Politikako Sailburuari, Bingen Zupiriari, egindako elkarrizketa. Bertan, Sailburuak euskal bikoizketaren egoerari buruz hitz egiten du, “ETB 1ean bikoiztuta edo azpitituluekin eskaini nahi diren produktuak ahalegin ekonomiko eta profesional handia eskatzen dutela”, adieraziz. 

“Egia da badagoela sektore profesional bat, txikia, baina badagoena, EITBk euskarari egiten dion bikoizketa-ordu kopurua murrizteko hartutako erabakiengatik lan-arloan eta profesionalki kaltetua ikusi dena. Euskarara bikoiztea EITBk osorik eta bakardadean egin duen jarduera da. ETB 2k gaztelaniaz igortzen dituen filmak bikoiztuta datoz eta azpitituluak gaztelaniara pasatzen dituzte, euskararekin ez da hori gertatzen. ETB 1ean bikoiztuta edo azpitituluekin eskaini nahi diren produktuek ahalegin ekonomiko eta profesional handia eskatzen dute. EITBk bere garaian hartu zuen bikoizketa horri eusteko eta bikoizketa hori indartzeko erabakia estrategikoa izan zen, batez ere gazteenekin zerikusia duen programazioan. Badugu egiteke, eta EITBk badu oraindik fikzioaren, telesailen edo filmen munduarekin eskaintza bat egiteko erronka” erantzun zuen Bingen Zupiriak bikoizketaren krisia ea arazo bat den galdetu ziotenean.

Erantzun hori ez zaie egokia iruditu Bieuse Bikoitzaile euskaldunen elkartearen parte hartzen duten langileei eta komunikatu bat argitaratu dute Sailburuaren hitzak gezurtatzeko:

“EITB-k ez du inola babestu bikoizketa, ez indartu ez eutsi. Kontrakoa egin du! Orduak murriztu eta lanaren baldintza artistikoak salneurri jaitsieraren truke gupida gabe sarraskitu! Bide batez, Sailburuak aipatzen duen gazteenekin eta bikoizketarekin zerikusia duen programazioak, ETB3-n ematen den horrek, inoiz baino ikusle gutxiago du, edukien eskasia dela eta”, adierazi dute.

Soldatak, %40ko jaitsiera 15 urteetan

Komunikatuan, ETB-k bikoizketa lehiaketara ateratzen duen ordu kopuruaren % 25/30 gaztelerazko bikoizketa egiteko dela adierazi dute. Aipatu dutenez, “estatu mailako lan hitzarmenak saihestuz, salneurri murritzenekin bikoizten dira” eta horrek, lankideen artean, “eskirol jarrerak sortzen ditu”. Gainera, bikoiztaileen soldatak orain 15 urtekoekin alderatuz, %40 jaitsiarazi dituztela salatu dute “EITBko zuzendaritzak eta Zupiriaren gestioarengatik”. Hori dena, “ETB-k lana esleitzen duen Mixer enpresaren bidez azken 6 urtetan” gertatu dela salatu dute.

Nahiz eta Sailburuari egoeraren berri eman, bikoiztaileek bere ahotik jasotako hitz bakarra ez izan dela salatu dute.

“Dagoeneko argi dugu ez dela inoiz azalpenik izango, azalpen ekonomikoa gezur hutsa baita, hamarkadetan egindako lana eta sortutako esparru profesionala, inolako gupidarik gabe, bertan behera zokoratuz, desegiteraino zergatik eraman den. Euskaltzaindia beraren hitzetan, bikoizketak hizkuntza gutxitu bati egin diezaiokeen ekarpen erraldoia, arbuiatu egin da, edonolako aitzakia merkeak erabiliz. Ez Zupiria Jauna! ETB-k euskararen telebista behar du izan, euskal nazioaren telebista! Eta horretarako, nahitaezkoa da fikzioa EUSKARAZ!”, adierazi dute.

Pilgrim 's talde nafarrak Moncayo Music Fest jaialdiko lehen saria eskuratu du. Dagoeneko, bederatzi edizio daramatza jaialdiak eta gorabidean diren taldeentzako lekua dago bertan. Pilgrim 's Walk & Run, bere azken diskoa aurkeztu du aurten.

Edizio honetan, Estatuko toki guztietako 48 talde aurkeztu dira eta, fase ezberdinak gainditu ondoren, nafarrak finalera iritsi dira, non Lemon eta Tal talde nafarrarekin lehiatu dira. Azkenik, Pillgrim'sek bere punk eta folk nahasketarekin publikoa konkistatu eta lehen saria eskuratu du, bigarren diskoa grabatzeko aukera emango diena.

Bingen Zupiria (Hernani, 1961) Bilbon dagoen Euskadiko Artxibo Historikoan harrera egiten digu, euskal kulturaren asterik garrantzitsuenetako batean, Durangoko Azokaren astean. Azoka horretan, “elkarren artean harremana duten hiru idazle belaunaldi elkartuko dira, elkar ezagutzen, irakurtzen eta kritikatzen dutenak. Zerbait berria eta garrantzitsua da”, adierazi du Kultura sailburuak.

Euskarazko kultura-jardueretan parte hartzeari buruz egindako azken azterlanak, herritarren ia laurdenak eta euskal hiztunen erdiak euskarazko kultura-produktuak kontsumitzen dituztela azaltzen du. Euskal musikaren kontsumoak gora egiten du, baina liburuak eta zinema zenbaki berdinetan gelditzen dira. Datu horiek ikusita nola baloratzen duzu euskararen egungo egoera?

Garrantzitsua da Euskal Autonomia Erkidegoko biztanleen ia laurden batek euskaraz ekoizten den kulturaren berri izatea. Are garrantzitsuagoa da, ordea, euskal hiztunen ia erdiak baino gehiagok produktu horiek kontsumitzen dituztela. Hori estimazio handia da. Batzuetan ezkor samarrak gara gure balorazioetan; zenbaitetan, daturik gabeko balorazioak ere egiten ditugu. Kultur kontsumoak oso lotuta daude gizartean oro har gertatzen ari denarekin. Nire ustez, ikus-entzunezko edukiak hainbesteko indarrarekin sartu dira, eta hainbeste erakartzen dute adin guztietako jendearen arreta, kulturaren alor batzuk pixka bat bigarren mailan geratzen ari direla, eta hori da literaturaren kasua.

Dena dela, Durangoko Azoka ekitaldi paregabea da edozein euskaldunentzat

Badago zati sinboliko bat gure autoestimua aipatzen duena. Euskaraz hitz egiten dugun gizon-emakumeen komunitate txiki hau osatzen dugunok gure gizartean gure lekua aldarrikatzeko beharra sentitzen dugu. Garrantzitsua da, halaber, Azokak mende erdi baino gehiago irautea, hainbat arrazoi direla medio. Hau gauza berria da euskal kulturan. Dagoeneko 50 edo 100 urte baino gehiago bizitzen ari diren erakundeekin topo egiten ari gara, Euskaltzaindiaren kasuan bezala. Gure historian inoiz ez dugu izan hain aldi luzea. Durangoko Azokaren kasuan, garrantzitsua da erreferentzia gisa funtzionatzea eta gure sortzaileak erakartzeko gaitasuna izatea. Aurtengo azokan, iazkoan bezala, bat etorriko dira hiru idazle belaunaldi. Hiru belaunaldi dira elkarren artean harremana dutenak, elkar ezagutzen dutenak, irakurtzen dutenak, kritikatzen direnak. Hau zerbait berria da, eta garrantzitsua da.

Hala ere, Hezkuntza Sailaren azken datuek erakusten dute Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako ikasleen euskarazko ezagutzak behera egin duela. Zer dela eta?

Hezkuntza Sailak proba diagnostikoak egiten ditu etengabe, eta une honetan txosten hori 2019an egin den azken proba egiteko prozesuan dago. Informazio asko dago, eta, beraz, behin betiko emaitzaren zain egon beharko litzateke. Litekeena da euskarazko presentzia garrantzitsurik ez duten ingurune soziolinguistikoetan bizi diren gazteek euskaraz hitzegiteko gaitasuna erabat garatu ez izana. Nik alde esango nuke, euskal hezkuntza-sistema gazte asko euskalduntzeko gai izan dela, eta hori aurrekaririk eta erreferenterik gabeko arrakasta iruditzen zait. Badira gizarte batzuk elebidunak izan nahi dutenak, galesa kasu, bat aipatzeagatik, erreferentzia gisa begiratzen digutenak. Segur aski, baita ere, planteatzen digu zenbait lekutan gazteenen hizkuntza gaitasun hori hobetu behar dugula, eta uste dut erronka bat dela gobernu osoarentzat eta herrialde osoarentzat.

Gasteizko Final Fouraren txostena errealista dela uste duzu? Historiako Final Fourik onena izan zela uste duzu, esan bezala?

Euskal erakundeek ez dugu atera ondorio hori. Final Fouraren balantze datuak antolatzaileek eman dituzte, beste batzuetan izan den bezala. Niri dakidanez, asteburu hartan, Euskal Autonomia Erkidegoko hotelak eta jatetxeak beteta egon ziren, eta pertsonalki egiaztatu ahal izan dut hori, gainera hiru lurraldeetan. Hori zen Eusko Jaurlaritzak operazio hartan konpromisoa hartzeko arrazoi nagusia. Eragin ekonomiko zehatzari dagokionez, egia esan, nik ia astero jasotzen ditut inpaktu ekonomikoei buruzko txostenak, eta batzuetan pentsatzen dut inpaktu horiek eskaintzen dituzten emaitzak batuz gero, Estatu Batuetako BPGa izango genukeela, ez Euskal Autonomia Erkidegokoa. Garrantzitsua da ikasketa horiek izatea, azterlan horien datu guztiak eta horietara iristeko modua doitzea. Nik uste dut Final Foura aukera bat zela, eta uste dut gustura egon beharko genukeela emaitza horiekin.

Espainiaren alde joango zara Eurocopan?

Ni Bilborekin eta Euskadirekin noa Eurocoparen egoitza gisa. Euskal erakundeek 2014an egin zuten apustua izan zen San Mames Eurocopako egoitza gisa eskaintzea lehiaketa hori egiteko, UEFAk Bilboko hautagaitza onartu zuen, eta, orain, partida horiek ahalik eta ondoen antolatzeko erronkari egin behar diogu aurre. Kasu honetan ere ekitaldi honek ekonomikoki balio izatea espero dut, Euskal Herriko ostalaritza sektoreak, jatetxeak, hotelak, merkataritza, tabernak, etb. asteburu honetan bizia izan dezaten. Bilbo Eurocoparen egoitza izateak dakartzan onurak Euskal Autonomia Erkidego osoan ikusiko direlako ere azaltzen da Jaurlaritzaren agerpena. Gauzak ondo egiten baditugu -eta ez dugu zertan ez egin-, gure irudia nazioartean sustatzeko eta proiektatzeko balioko du.

Kontrolatu al da animalien dopina 'idi probak' eta antzekoetan?

Legegintzaldi honetan, eta, batez ere, dopinaren aurkako lege berria onartu zenetik, aginpide eta garrantzi handiagoa eman zaio Dopinaren Aurkako Euskal Agentziari. Haren jarduera nabarmena izan da, eta hainbat jarduketatan berretsi egin da, adibidez, federaziokoak ez diren kirol-jardueretan egindako kontrolak edo animalien dopinaren mundua aztertzen duten kontrolak. Izan ere, Dopinaren Aurkako Euskal Agentziak probak egiten ari da, eta horretan ari gara.

Zer berri duzu Frantziako Tourraren irteerari buruz Euskadin?

Euskal erakundeek gure artean planteatu dugun ekimena da, Tourra Euskadira erakartzeko gai garen ikusteko, Europako errugbi finalekin egin genuen bezala, Final Fourarekin egin genuen bezala edo Eurocoparekin egin genuen bezala. Logika berean sartzen da: Euskadira lehen mailako nazioarteko ekitaldi bat erakartzea, erakundearen erronka bere gain hartzea eta gure ekonomia hobetzeko eta Euskadi mundura proiektatzeko erabiltzea. Horretan ari gara, eta espero dut ondo ateratzea. Albiste onak eta positiboak izango ditugu.

Zer egin daiteke ETB 1eko audientziak berriz flotatzeko?

Paperezko egunkariek egunero galdera bera egiten dutela suposatzen dut. ETB 1 herri honetako euskaraz hitz egiten duten herritarren telebista da. Euskal hiztunen erdiek euskarazko irratia kontsumitzen dute, irrati hori EITBkoa da, eta euskarazko telebistara gerturatzen dira, EITBko telebista baita. 24 orduz ez dute egiten, euren gustuko programak aurkitzen dituztenean hurbiltzen dira. Zorionez, ETB 1ek badu programazio bat non euskal herritarrok jarraitzen ditugun erreferentziak dauden eta ikus-entzule gisa ditugun espektatibak asetzen dituzten. Egia da ETB 1eko egungo programazioan genero batzuk falta direla, fikziozko programak, adibidez. Horrek gastu ekonomiko handiagoa eskatzen du. Aurten ahalegina egin da, eta datorren urtean ere egingo da, eta ETB 1ek fikziozko saio batzuk berreskuratu ahal izango ditu, eskaintza hori osatzeko.

Horretarako euskal bikoizketan dagoen krisia arazoa al da?euskal bikoizketan dagoen krisia

Egia da badagoela sektore profesional bat, txikia, baina badagoena, EITBk euskarari egiten dion bikoizketa-ordu kopurua murrizteko hartutako erabakiengatik lan-arloan eta profesionalki kaltetua ikusi dena. Euskarara bikoiztea EITBk osorik eta bakardadean egin duen jarduera da. ETB 2k gaztelaniaz emititzen dituen filmak bikoiztuta datoz eta azpitituluak gaztelaniara ekartzen dituzte, euskararekin ez da hori gertatzen. ETB 1ean bikoiztuta edo azpitituluekin eskaini nahi diren produktuak ahalegin ekonomiko eta profesional handia eskatzen dute. EITBk bere garaian hartu zuen bikoizketa horri eusteko eta bikoizketa hori indartzeko erabaki estrategikoa izan zen, batez ere gazteenekin zerikusia duen programazioan. Badugu egiteke, eta EITBk badu oraindik fikzioaren, telesailen edo filmen munduarekin eskaintza bat egiteko erronka.