O que depende de nós

Hoxe escríboche a ti, que estás tan queimado coma min, mentres o mundo parece derrubarse. A ti, que colapsas sen saber moi ben por que e sentes ao mesmo tempo gana de durmir, de abandonar, de saír de festa, de camiñar ou correr durante quilómetros, de non pensar en nada, de comezar unha campaña de axuda, de chamar por teléfono e colgar ou unirte a calquera manifestación, porque xa tanto ten o que: hai tempo que a causa é unha e é a mesma. Sospeitas que sempre foi así. Escríboche no preciso instante en que quererías que o mundo parase ou desaparecese. Si, que desaparecese o mundo. Que a casa na que vives, a parroquia, a vila, o barrio, a cidade enteira, se desprendesen do mundo coma o cuarteirón dunha laranxa —cos seus rostros coñecidos e descoñecidos, co seu clima adverso ou agradable— e existisen sen contacto co exterior, aboiando no baleiro. Case, case coma se o baleiro fose a paz e non outra cousa.

Esta sociedade da que formo parte —o termo é abondo impreciso e así quero que sexa— non sabe xa onde mirar, que máis dicir. Pola mañá, expoño nunha clase de literatura as causas da Reforma Protestante. Falo dos abusos da Igrexa Católica a finais da Idade Media. Explico, a continuación, a Contrarreforma. Refírome aos santos. Detéñome case sempre en San Lourenzo. O soneto que lle dedica Quevedo gústame especialmente. A violencia gráfica do martiroloxio educaba a poboación, arredábaa do pensamento crítico.

Horas máis tarde, de volta á casa, no tren, penso en Donald Trump coma unha sorte de icona dos abusos. Un santo monstruoso. Aparecen el e Julio Iglesias. E Ayuso defendendo a Julio Iglesias. E Ana Obregón. Aparecen todos xuntos na miña cabeza coma nun episodio de South Park feito a correr. Será o cansazo. Pero o caso é que estas e non outras son as imaxes que saturan o tempo no que vivo. Os arquivos de Epstein, o petróleo de Venezuela, Groenlandia e —cada vez máis ao fondo— Palestina, quedan eclipsados pola caricatura, polos xigantes e cabezudos e os seus xestos grandilocuentes. Hai demasiadas cousas pasando sen que se tomen medidas. A imaxinería do tempo no que vivimos prevalecerá, criará mozos e mozas que terán como exemplo directo o uso da forza, o cumprimento inmediato dos caprichos dun abusón.

Están sucedendo demasiadas cousas sen que ninguén tome medidas. Ás veces pecho os ollos e imaxino que un adulto —unha mestra (é esa a miña representación mental de Deus?)— entra na sala, pide silencio e comeza a arranxar as cousas. E iso, a posibilidade de que un terceiro asuma as culpas, de que sexa el o responsable de mover ficha, alíviame. E é perigoso ese alivio. O mesmo ca pensar que a paz —sexa iso o que sexa— consiste en aboiar suavemente no baleiro, e non no tecido complicado das mans dadas, dos acordos e desacordos, da mirada difícil do Outro.

Que depende de nós? É unha pregunta que me asalta a miúdo, sobre todo agora que volvín ás clases e vivo rodeado de adolescentes —en realidade, o mundo está cheo deles, busca os seus rostros pola rúa e quizais sintas a inquietude que eu sinto, ese tremor de futuro. De min depende que a frustración non me paralice. De min depende non querer evitar a imaxe grotesca do mundo hoxe. Non apartar a vista mentres sucede. Depende de min que non me arrastren á indecisión nin os golpes duns sobre a mesa, nin as malas decisións daqueles, nin a falta de axencia destoutros. De min depende subir e baixar do tren pensando en todo isto. E escribirche a ti tamén depende de min. A ti, que estás tan queimado que queres que todo pare. Escríboche a ti para dicirche, de cando en vez, que non te rendas, que todo depende de nós.