Quen pode soñar tranquilo cunha casa?

Ía comezar explicando que a dos 30 é a década na que saen á luz as grandes contradicións, pero ese titular serviría máis para captar a atención do público millennial que como reflexo da realidade. Falaría de min, dos meus amigos e das persoas que me rodean. Estaríao empregando unicamente para sinalar as miñas pequenas decepcións tendidas ao sol diante de todxs. En realidade, o que quero dicir é que a maioría dos problemas que se me ocorren para abrigar baixo o paraugas deficiente desas “grandes contradicións” teñen que ver, sobre todo, co desclasamento —ou coa total ausencia de conciencia de clase, ou, o que é peor, coa súa invisibilización— máis ca con ningunha fenda xeracional, mesmo se esta existe.

Estou falando de mercar un piso. De ter trinta anos (ou vinte, corenta, cincuenta…, tanto ten) e decidir mercar unha casa. Ou querer seriamente —con moitas ganas e notificacións activadas en portais inmobiliarios— converterse en propietario. Ou, mellor aínda, sexamos precisos: non estou falando de mercar un piso, un terreo, un teito, un anaco de chan a diferentes alturas, senón de ser xa propietario por nacemento. Porque os xa propietarios entran en Idealista coa tranquilidade coa que un corpo musculado abre Tinder ou Grindr.

Nestes últimos meses, fun descubrindo que a cuestión da clase propietaria é hoxe un tema máis íntimo ca nunca. Probablemente o foi sempre, pero revélase máis persoal agora porque a crise da vivenda a puxo no ollo do furacán. Lembrades esa sensación ao final do instituto, ou xa na universidade, ou no voso primeiro posto de traballo, ao descubrir de súpeto que vos separaba un mundo respecto dese compañeiro que ata entón parecía mais ou menos igual ca vós e agora xoga ao tenis ou ao golf? Ese que mercou un SUV porque quere fillos ou un coche ridiculamente caro con feitura deportiva. Poida que no voso caso sexa alguén que viaxa constantemente en momentos do ano nos que os demais traballan. Ou se cadra non, ao mellor non reúne ningunha das condicións anteriores, porque non ten por que haber nada de caricaturesco na clase propietaria, ao contrario, ás veces só a acompaña un deslizarse pola idade adulta con maior facilidade ca nós, cun impulso invisible case sempre cheo de cartos e, agora mesmo, tamén de casas.

A situación do alugueiro e os prezos da vivenda en todas as partes do país fan que se convertese nun factor determinante mercar a tempo. É dicir, que ante a imposibilidade de estar buscando terreos mentres cursabamos quinto de primaria, a cuestión xeracional xoga esta vez un rol importante. Daquela, ábrese a fenda? Si e non. Penso nos meus pais en 2004 e regresa a idea de que sempre houbo quen podía mercar e quen non mercou nunca. Pero non deixedes que a historia familiar me arrastre. Eu, igual ca Rimbaud, serei de raza inferior toda a eternidade.

De modo que se mercar a tempo non é unha opción, cal é a couza que roe por dentro as relacións millennial? Pois ben, trátase dun conflito galego secular: as herdanzas, o patrimonio xa adquirido, a vantaxe de non ter que preocuparse pola vivenda, senón pola súa reforma, polas súas características e as comodidades que ofrece. Esa preocupación privilexiada. Esa zona inmensa de confort que modifica a visión do mundo.

Vivimos unha época na que se fai difícil asumir que —malia aos impostos de patrimonio e sucesións— non todos somos iguais ante a incerteza. E xa non é necesario nin sequera ser rico ou aburguesado. Bastan 70 ou 80 metros cadrados no centro da cidade, un apartamento coas ventás vellas no que antes foron arrabaldes, unha ou dúas prazas de garaxe aquí e acolá, unha casa deshabitada na aldea. Todos eles propios antes de nacer. En propiedade.

Hérdase a tranquilidade. O traballo previo do apelido dun. E, por suposto, herdar está considerado case, case coma nacer: inevitable. Pero e se resulta que ese patrimonio familiar cae nas mans de alguén que se quere seguir considerando solidario, reivindicativo? Pódese ser rendeiro de maneira ética? Pódense, poño por exemplo, axitar chaves en alto nas manifestacións pola vivenda e saber que na familia existen un ou dous pisos baleiros e unha casa que esmorece? Pódese saír á rúa cunha pancarta e non pagar alugueiro e estar pensando en mercar un apartamento na praia? Queixarse dos prezos sen coñecer este ansiedade?

A dimensión moral arredor da crise da vivenda é algo que me pesa. Pésame a través de cada historia particular. Hérdase a conciencia se non se herdan as condicións? Deberían as vantaxes e desvantaxes duns e doutros crear culpas e rancores individuais? Non veño falar do que nos divide, senón facer visibles as contradicións dunha sociedade en crise, dun fallo do sistema que se filtra ao interior, poño por caso, dun grupo de amigos que evitan durante anos certos temas arredor da terraza dun bar, procurando non facerse dano porque se queren; dunha familia na que se abandonaron as comparacións cando os nenos deixaron de xogar e tiveron os seus primeiros traballos. Pregúntovos: que ética persoal soluciona isto? Que traumas crea a invisibilización destas diferenzas? Quen está pagando 800.000 euros por ter vistas aos catro carrís da rúa Romero Donallo? O sistema é perverso. Nós, un pouco, tamén.