eldiario.es

9

GALICIA

Miñavoa

Tenme falado muito ao ouvido estes tres meses Miñavoa. Pero desta volta non foi para me regalar estruturas idiomáticas que aparafusar en versións.

Una trabajadora de la residencia de mayores San Carlos de Celanova sujeta la mano de una residente.

Una trabajadora de la residencia de mayores San Carlos de Celanova sujeta la mano de una residente. Imaxe Covid / Brais Lorenzo

Era Miñavoa –por parte de Miñanai– unha muller de terra, fóra do estereotipo: nunca me meteu cartos no peto ás agachadas de meus pais, nunca me chamou “meu netiño” –nin lembro que usase diminutivos–, e a miña primeira aventura por eses mundos consistiu en volver só da casa dun amigo de preescolar cando xa nos deran o leite con galletas aos dous e xa el estaba en pixama porque era noite e quedara ela de me vir buscar. Volvín para a casa só, segundo disque dixen despois, “polo camiño de Matamá”.

Non a culpei e nunca o fixen: fora a máis pequena de muitos irmáns, fíxose dura e medrou brava e desconfiada, sen nada saber da sororidade até porque era soa entre tantos homes, sacada Súanai, Avoademiñanai, que Miñanai ten enmarcada nunha foto da que fixo borrar nun nimbo á súa volta todos os homes que estaban de pé ao pé dela naquela foto familiar. Miñanai, tamén, outra.

Miñavoa non contaba contos e cantaba fatal. Cada vez que encetaba unha anécdota rompía a rir ás gargalladas xusto antes de contar o chiste, e gozaba na verza ela soa até case abafar, co resto da familia a mirar para ela con cara de póquer agardando pola continuación da narrativa, que nunca chegaba. Que ben o pasaba a non-contar historias, Miñavoa.

Á parte os contos autohilarantes, manexaba dous grandes relatos namais, recorrentes, que simplemente invocaba coma mantras, seguramente coa mesma estrutura unha e outra vez, sen novos puntos de xiro nin inventar nada a cada volta: as veces que fora regar de noite, ou ao muíño, sobre todo aquela solidaria en que unha cuadrilla de xitanxs non só non se metera con ela, senón que a axudara a pasar un valado; e aqueloutra do demo aquel que lle viñera a falar, xa casada, ao portal.

Era eu de catro anos, e estaba en preescolar. En Parvulitos de 4, na época. Vinte anos despois andaba a rematar Hispánicas, muito máis perdido ca aquel día que volvera “polo camiño de Matamá”, a lidar cos siquiñentos folios de traballos que fixeran as miñas compañeiras de ano sobre o Descort Plurilingüe de Raimbaut de Vaqueiras, coa teoría toda da Lingüística Románica que tiña que chapar para a convocatoria extraordinaria ciscada por antre aqueles centos de palabras...

E velaí que Miñavoa me empeza (me segue) a falar, desta volta na orella: “parvuo”. E non só: “parvueira”. Os apuntamentos a dicir que o hiato latino clásico -uu(m) xa se resolvera en crase e “parvo” no latín vulgar, e miña avoa a pronunciar claramente “parvuo”. Logo souben que vén de PAVULU(M), coa caída galaicoportuguesa do -l- intervocálico, pero vaia, tamén aí escolleron diferenciar os dous “oo” en vez de xuntalos. Quen? Seguramente xs cen avxs de terra ferriniáns/ás que seguimos aínda sen vingar.

Os Meusavós tamén: Meuavódepai, o meu único amigo daquel verán a me soletrear “Teupai porque foi educado así, pero os obreiros temos que ser de esquerdas”. O Meuavódenai sempre coa palabra xusta, falando calado, a decodificar linguaxes non-verbais. Miñoutraavoa, o queixo e o marmelo e a bondade total.

Pero Miñaavoaesta a me besbesellar: “por enquanto” (de onde tiraría ese lusismo, se nós diciamos “en canto”?), chamáballe “parlas” ás linguas, “chaufer” ao condutor do vitrasa, “cotón” á bóla ou galaxia que se nos forma no embigo...

Palabras que só a falta de memoria nos impide recordar: “imos” (pero se até di “vamos” miña nai!), “trafego” en vez de tráfico, “corta” e “quinta feira”, facéndolle a enquisa do ILGa que o alzhéimer deixou pola metade.

Preguntaba por min aqueles días: “Cando vén o Leo de Santiago?” Falabamos horas, eu a buscar palabras e ela falar. Nunca aprendeu a dicir “Filoloxía Galega”, nunca llelo puido concretar ás amigas. Aí aínda descubrín que dende moi pequena (sendo xa ela a máis pequena) tivera que “ollar por” seus irmáns. Que cando algo lle puña vergoña “dáballe pola altura”. Que a palabra indignada tiña nela unha filla popular: “endinada”.

Tenme falado muito ao ouvido estes tres meses Miñavoa. Pero desta volta non foi para me regalar estruturas idiomáticas que aparafusar en versións -cando as fago sempre é ela a me traducir as “parlas”.

Eran centos de avxs de terra que morreron sen aire en absoluta soidade.

No Meupaís desmontamos os relatos cunha frase lapidaria:

“Non me contes historias”.

Muy Bien, has hecho Like

¿Qué tipo de error has visto?
¿La sugerencia que quieres realizar no está entre estas opciones? Puedes realizar otro tipo de consultas en eldiario.es responde.
Error ortográfico o gramatical Dato erróneo

¡Muchas gracias por tu ayuda!
El equipo de redacción de eldiario.es revisará el texto teniendo en cuenta tu reporte.

Comentar

Enviar comentario

Comentar

Comentarios

Ordenar por: Relevancia | Fecha